Anh Đơn lặp lại 2 từ Xín Mần không biết bao nhiêu lần trong bữa cơm hôm ấy.

Anh Đơn là một người Nùng ở Xín Mần, gần tàn buổi rượu, vị khách nọ mới kể anh từng làm ở Viện Vật lý, có bằng thạc sĩ ở Italy. Sau khi về nước, anh lấy vợ, về quê và giờ đang làm cho Tổ chức phi Chính phủ. Mọi người bảo, ở cái huyện Xín Mần này người ta có việc gì đều nói: hỏi anh Đơn. Vợ anh Đơn là chị Thêm, cô giáo dạy sử ở trường Dân tộc nội trú THCS & THPT huyện Xín Mần. Anh chị vay ngân hàng làm homestay Nùng gia, cái tên đầy tự hào và trăn trở của người con dân tộc Nùng. Anh Đơn mời mình chén rượu, vì Xín Mần.

Xín Mần là huyện miền núi biên giới thuộc tỉnh Hà Giang. Cái tên xa xôi và chẳng dễ nhớ nhưng mấy năm nay bắt đầu quen tai với nhiều người vì địa danh thảo nguyên Suôi Thầu nổi lên. Ôi chao, đến đây người ta không khỏi trầm trồ vì khung cảnh thiên nhiên thơ mộng, hùng vĩ khác biệt, mà còn ngỡ ngàng vì cách tổ chức, quy hoạch du lịch ở địa điểm này. Là chẳng có tổ chức gì hết.

Xín Mần thiếu nhiều. Dọc đường, mình cứ nghĩ mãi về những chiếc biển cắm đề nội dung: “Muốn thoát nghèo hãy tham gia xuất khẩu lao động”. Bên đốm lửa, chị Thêm bảo: dạo trước học sinh lớp 7,8 nhiều đứa đòi bỏ học để đi lao động Trung Quốc, từ đợt covid -19 còn đỡ đấy. Ở vùng đất này, mình không tìm thấy hiệu sách. Chị Thêm nói học sinh của chị thích sách, dạo có bên nào đó cho sách thày cô còn tranh mượn trước của học sinh vì thích quá.