“Çocuğuma hangi yaşta hangi sporu yaptırmalıyım?”

Futbola 4 yaşında başlatmak doğru mu?

Jimnastik mi, yüzme mi daha iyi?

Erken başlamazsa geri mi kalır?

12 yaşında hâlâ birden fazla spor yapıyorsa bu kötü mü?

Eğer bu sorular size tanıdık geliyorsa, yalnız değilsiniz.Bu bölümde Dünya Sağlık Örgütü’nün, uluslararası çocuk spor rehberlerinin vebilimsel araştırmaların ışığında, çocuğunuz için hangi yaşta ne tür hareketinsağlıklı olduğuna birlikte bakacağız. Ama en önemli yere şimdiden vurguyapayım: Aslında mesele “Hangi spor?” değil, “Bu yaşta hangi hareket ve hangideneyim?” sorusu.

Çoğu zaman anne baba olarak olaya şöyle bakıyoruz: “Hangiyaşta futbol?”, “Hangi yaşta basketbol?”, “Hangi yaşta yüzme?” Oysa bilimdünyası şunu soruyor: “Bu yaşta çocuğun vücudu, beyni ve duygusal dünyası hangitür hareketten beslenir?” Yani çocuğun gelecekteki spor yolculuğunu belirleyenşey; kaç yaşında lisans aldığı değil, küçük yaşlarda kaç çeşit hareket deneyimiyaşadığı.

Dünya Sağlık Örgütü’nün çok net bir mesajı var: 5–17 yaşarası her çocuğun, her gün en az 60 dakika hareket etmesi gerekiyor. Bu, illaprofesyonel antrenman demek değil. Koşmak, zıplamak, seksek oynamak, parktaoynamak, bisiklete binmek, yüzmek… Bunların hepsi bu 60 dakikanın içinde.Haftada en az 3 gün de kemik ve kasları çalıştıran, biraz nefes nefese bırakanaktiviteler öneriliyor. Yani spor, çocuğun hayatında bir hobi ya da lüks değil,aslında temel bir ihtiyaç.

Peki bu ihtiyacı nasıl karşılayacağız? Çok ağır, yetişkintarzı antrenmanlarla değil. Çocuğun yaşına uygun, oyun ağırlıklı, keyif aldığı,kendini özgür hissettiği hareketlerle. Çocuğunuz için kendinize sık sık şusoruyu sorabilirsiniz: “Çocuğum bu sporu ödev gibi mi yaşıyor, yoksa oyun gibimi?”

Bu noktada Kanada’nın çocuk spor yaklaşımı güzel bir rehber.Kanada modeli bize şunu söylüyor: Çocuğu erken yaşta “sporcu” yetiştirmeyeçalışmak yerine, önce “hareketi seven birey” yetiştirirseniz, zaten sporuhayatına taşıyacaktır. Belki profesyonel sporcu olur, belki olmaz; ama hareketeden, sağlıklı bir yetişkin olma ihtimali ciddi şekilde artar.

Bu yaklaşımda ilk dönem 0–6 yaş arası. Buna “Active Start”deniyor, yani aktif başlangıç. Bu evrede branş yok, performans yok, yarış yok.Var olan şey; yuvarlanmak, tırmanmak, koşmak, düşmek, kalkmak, denge kurmak,müzikle dans etmek, suyla tanışmak, yani saf hareket. Bu yaşta çocuğun futboldahangi mevkii oynayacağı veya kaç gol attığı hiç önemli değil. Önemli olan,bedenini keşfetmesi ve hareketten keyif alması. Yani 3–4 yaşında çocuğun futbolligine yazılmaması “geride kalmak” değildir; aksine beynin ve vücudun gelişimritmine saygı duymaktır.