Журналист Қанат Тілеухан өз Youtube арнасында ақын Бақыт Беделханмен "Қазақ отбасын психологтар құртып жатыр" деген тақырыпта сұхбатын жариялады. Сұхбатта қазақ қоғамындағы «әйелдің орны» талқыланады. Ақын әйелді «шынжырдан босатылған итке» теңеп, дегуманизация, өшпенділік риторикасын арқау етеді. Журналист хейтті тоқтатуға талпынбайды. Журналистер Ақсәуле Әлжан мен Жолдас Өрісбай сұхбатты кәсіби журналистік этика тұрғысынан талдап, оның элементтері қай жерде бұзылғанын анықтауға тырысты.Әдеп подкаст - қазақ журналистикасындағы этикалық дилеммалар талқыланатын алаң. Жазылып, комментарий қалдырып, осы видеоны әлеуметтік желілерде таратуға көмектессеңіздер, Қазақстанда жоғарғы стандарттағы журналистиканың өркендеуіне үлес қосасыздар.0:00 – Анонс0:40 – Не болды?1:37 – Журналист Қанат Тілеуханның сұрағы2:46 – Қоғамда әйелдерге қарсы өшпенділік риторикасын нормализациялау4:14 – Журналист «шындықты іздеу», «зиян келтірмеу» және «бейтарап болу» принциптерін бұзды5:40 – Қара PR ма?7:34 – «Қазақстан конституциясында ер адамдарға артық құқық берілмеген»8:21 – «Шынжырдан босатылған ит» метафорасы туралы12:10 – «Ақын әйелдерді дегуманизациялауға тырысты»14:14 – Виктимблейминг элементтері, «Салтанат» заңы туралы16:45 – «Бесінші колонна» теориясы туралы19:30 – Қанат Тілеухан нені дұрыс істеді?21:00 – Журналистің сұхбат жүргізу стандарты қандай болуы керек?22:10 – Пара беруді нормализациялау әрекеті туралы23:17 – Сұхбатты тарату жоспары кликбейтке негізделген24:12 – «Әйел қауымынан қорқып отырмыз :)»25:00 – Whataboutism манипуляция элементі28:08 – Қанат Тілеухан келтірген ең басты зиян30:34 – Руандадағы «геноцид радиосы»32:01 – Opinion Laundering (сөз бостанлығын қалқан етіп, хейт риториканы жеке пікір ретінде тарата беру) теориясы33:40 – «Құтырған әйел» тақырыбы қайдан шықты?!35:30 – «Журналистика студенттері үнемі талқылайтын кейске айналады»38:00 – Сөз соңы

Жаңалық таратушы журналист қоғамға зиян келтіруі мүмкін бе? АҚШ президенті Дональд Трамп танымал консерватив инфлюенсер Чарли Кирктің өліміне солшыл медиа кінәлі деп, айыптай сөйледі. Тоқаевтың «дәукес әйелдер» туралы айтқан мәлімдемесі қандай реакция тудырды? Журналистер Ақсәуле Әлжан мен Жолдас Өрісбай хейт-қылмысқа ұласатын риториканы болдырмаудың, қоғамда стереотипті ойды орнықтыратын нарративтерге қарсы тұрудың маңызын талқылады. Олар, сондай-ақ, социологиялық зерттеулерге сүйенбейтін айыптаулар мен жалпылама пікірлерге сын көзбен қарап, қоғамды жаңсақ түсініктерден қорғау туралы да айтты.

Қоғамға қызмет ететін журналистиканың басты шарты – редакциялық тәуелсіздік. Бүгінде оған саяси кедергілер де, қаржыландыру мәселелері де қиындық тудырып отыр. Журналистер Ақсәуле Әлжан мен Жолдас Өрісбай журналистиканы қаржыландырудың балама тәсілдерін, редакция тәуелсіздігін сақтаудың тетіктерін және кәсіби принциптерден айнымай жұмыс істеудің маңызын талқылады.Қазақ медиасын кім қаржыландыруы керек? Тәуелсіз журналистика үшін қазақ азаматы қалтасынан тиын шығаруға дайын ба? АҚШтағы мейнстрим медиада шын мәнінде де "солшыл bias, яғни біржақтылық" бар ма? ЛГБТ пропагандасы мен ЛГБТ құқығын сақтаудың аражігін қалай ажыратқан дұрыс? Подкасқа жаңа атау ұсынған тыңдарманымызға "Журналистика элементтері" кітабы (The Elements of Journalism by Bill Kovach and Tom Rosenstiel) сыйлыққа беріледі. Ұсыныстарыңызда кез келген платформаның пікір бағанына қалдырсаңыз болады.

Әлия Әшімнің Абай туралы жариялаған видеосы қоғамда қызу пікірталас туғызды. "Red Line" подкасының алғашқы эпизодында Ақсәуле Әлжан мен Жолдас Өрісбай бұл оқиғаны журналистік этика аясында талқылап, "қызыл сызық" қай жерде өтеді деген сауалға жауап іздеді.