Johan Braeckman spreekt met Lieve Goorden over haar boek 'Het geluk van nabijheid' (ISVW Uitgevers, 2025).Praten met vrienden maakt Hannah Arendt gelukkig. Ze koestert haar vele vrienden middels brieven en frequente bezoeken. Arendt kiest voor vrienden die zelf nadenken, die geen meelopers zijn.Volgens Arendt zorgt vriendschap voor een open en vertrouwde sfeer en voor spontane gesprekken zonder hiërarchie. Wat vrienden gemeen hebben, is de wereld tussen hen in. Die wereld doet er voor hen toe. Dat noemt Arendt amor mundi, de liefde voor de wereld.De dingen en gebeurtenissen worden pas menselijk wanneer we ze kunnen delen met vrienden. En zo verrijkt onze omgang met vrienden ook de praktijk van het democratische proces.In 'Het geluk van nabijheid' onderzoekt Lieve Goorden de nauwe verbintenis van vriendschap en democratie in Arendts denken en doen.Lieve Goorden promoveerde in de politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit Antwerpen. Ze raakte gefascineerd door het publieke debat over de nieuwste technologieën en zette daarover onderzoek op voor organisaties zoals het Studiecentrum Technologie en Beleid (TNO, Delft) en de Universiteit Antwerpen.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
Johan Braeckman spreekt met Hans Vandevoorde over zijn boek 'Stil verzet' (Lannoo, 2024).August Vermeylen (1872-1945) was een van de leiders van de Vlaamse beweging voor 1940, de eerste rector van de vernederlandste Rijksuniversiteit Gent, socialistisch senator, kunsthistoricus, letterkundige en schrijver.Van de Duitsers krijgt hij tijdens de Tweede Wereldoorlog het verbod om nog enige openbare functie uit te oefenen. In dit boek, dat gebruikmaakt van dagboeken en andere egodocumenten, zien we Vermeylen geïsoleerd verder werken aan een roman. Zijn netwerk van vrienden en kennissen onderhoudt hij via bezoeken aan concerten en tentoonstellingen, en via wandelingen in het Brusselse. Hij helpt Joodse vluchtelingen, zorgt voor zijn familie, wijst consequent elke samenwerking met de nazi's af, maar blijft wel trouw aan vrienden en leerlingen die te ver gaan in hun bewondering voor Duitsland.'Stil verzet' biedt bovenal een authentieke en tegelijk ontroerende inkijk in het dagelijks leven en overleven van een intellectueel in oorlogstijd.Hans Vandevoorde is verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel en schrijft over moderne Nederlandse literatuur en cultuur. Voor zijn studie over Karel van de Woestijne werd hij onderscheiden door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
Johan Braeckman spreekt met Koert Debeuf over zijn boek 'Wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen' (De Bezige Bij, 2025).Of het nu gaat over het conflict tussen Israël en Palestina, de spanningen tussen Iran en Saoedi-Arabië, de moeilijkheden rond het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie, of oorlogen in Syrië en Jemen: het Midden-Oosten komt bijna dagelijks in het nieuws. De situatie in de regio lijkt dag in, dag uit complexer te worden. Waarom licht niemand eens toe hoe de vork in de steel zit?Dat is precies wat Koert Debeuf in dit boek doet. Bondig en toegankelijk legt hij uit wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen.Koert Debeuf is professor internationale politiek en Midden-Oosten aan de Vrije Universiteit Brussel en Research Fellow aan de Universiteit van Oxford. Hij woonde in Caïro van 2011 tot 2016 en bezocht het Midden-Oosten intensief. Eerder publiceerde hij 'Koorddansers van de macht' (2009) en 'Waarom dit niet de laatste oorlog is' (2022).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
Johan Braeckman spreekt met Rein Bellens over haar boek 'Mijn strijd voor abortus' (Houtekiet, 2025).
Op een avond in 1983 – ik was tweeëndertig – vielen in Gent speurders met een huiszoekingsbevel het abortuscentrum binnen. Ik werkte er als abortusarts, in de illegaliteit, want zwangerschapsafbreking was toen in België nog verboden. Er stonden zware straffen op.Zo begint het hallucinante verhaal van dokter Rein Bellens. De huiszoeking leidt tot urenlange ondervragingen en mondt uit in het monsterproces van Gent. Met zestig (!) beklaagden verschijnen ze voor de rechtbank: dokters, psychologen en verpleegkundigen, maar ook vrouwen die een abortusingreep hebben gekregen, en zelfs hun partners. Vrijspraak? Veroordeling? De procedure sleept jaren aan.De verdachten laten zich door het gerecht niet intimideren. Proces of geen proces, het abortuscentrum dat na de huiszoeking gesloten was, moet en zal heropenen. Meer nog, de beklaagden gaan in de tegenaanval. Ze eisen een abortuswet en voeren met allerlei acties druk uit op politici. Uiteindelijk keurt het parlement de wet goed, maar koning Boudewijn weigert ze te ondertekenen. Tussen de vorst en de topministers ontstaat een nooit geziene machtsstrijd. Niet alleen deze 'minikoningskwestie', maar het hele boek leest als een onvervalste thriller.Rein Bellens begon haar carrière als huisdokter in Gent. Toen zij in haar huisartsenpraktijk geconfronteerd werd met ongewenst zwangere vrouwen, besloot ze in 1980 de abortuswereld in te stappen. Jarenlang vocht ze met groot engagement voor een van de belangrijkste vrouwenrechten, en met succes. Mijn strijd voor abortus geeft een inkijk in het bewogen leven van een arts met het hart op de juiste plaats.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
Johan Braeckman spreekt met Magda Michielsens over haar boek 'Even Verlicht' (Acco, 2024).Het sextet dat in dit boek aan bod komt, bestaat uit beroemde vrouwen: Rosa Luxemburg, Ayn Rand, Hannah Arendt, Susan Neiman, Martha Nussbaum en Elisabeth Badinter. Ze genieten alle zes een grote bekendheid en een blijvende invloed. Hun oeuvre bestrijkt een breed terrein, ze staan op leeslijsten van studenten, liggen in de boekhandels, worden vaak geciteerd ... Ze behoren met andere woorden tot de canon. De zes vrouwen uit dit boek zijn 'Even Verlicht'. Wanneer ze niet expliciet steunen op de Verlichting, baseren ze zich toch op de ratio om de wereld en het leven door te lichten. Rationaliteit en Verlichting vormen de gemeenschappelijke grond waarop ze staan. Vooruitgang verwachten ze van de rede, het kritisch denken en de wetenschap. Zelf durven zij te denken, ze laten het geloof in vooruitgang niet los en streven naar emancipatie. Vrijheid en zeggenschap voor de burgers zitten in hun teksten ingebakken. Ondanks hun gelijkluidende vertrekpunt blijken de (politieke) conclusies van deze zes filosofes ver uit elkaar te liggen. Waar die verschillen vandaan komen, is de drijvende vraag achter de portretten die in dit boek worden gepresenteerd.Magda Michielsens (1944) is doctor in de Letteren en Wijsbegeerte, gespecialiseerd in Ethiek (Universiteit Gent, 1973). Zij doceerde Vrouwenstudies aan de Radboud Universiteit (Nijmegen) en aan de Universiteit Antwerpen. Vrouwen in de filosofie en representatie van vrouwen in de media zijn de onderzoeksterreinen waarop zij uitvoerig heeft gepubliceerd. Ze geeft regelmatig lezingen over vrouwen in de filosofie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
Johan Braeckman spreekt met Henri Heimans en Dirk Verhofstadt over hun boek 'KZ-syndroom' (Houtekiet, 2024).KZ-syndroom is het postconcentratiekampsyndroom, een vorm van posttraumatischestressstoornis. Het doet zich voor bij mensen die in de kampen leefden onder voortdurende bedreiging van de dood of verminking. Ze kenden na de bevrijding intense angsten, nachtmerries en pijn. Hun emotionele wonden worden soms overgedragen op volgende generaties.De ouders van Henri Heimans waren tijdens de oorlog elk actief in het verzet. Ze werden door de Gestapo opgepakt, gemarteld en gedeporteerd. Zijn Joodse vader doorstond Breendonk, Auschwitz en een dodentocht naar Ebensee. Zijn moeder, een talentrijke violiste, kwam zwaar beschadigd terug uit Ravensbrück en kreeg dan nog de gruwelijke dood van haar eerste man, actief in het Joodse verzet, te verwerken. Pas na de bevrijding ontmoetten ze elkaar. Zij leed aan het KZ-syndroom, met zware migraines, angsten en suïcidepogingen.De Pano-reportage over Schild & Vrienden waarin Dries Van Langenhove en zijn medestanders de Holocaust bagatelliseerden, raakte Heimans diep. Hij legde klacht neer wegens negationisme. Hij voert strijd voor de mensenrechten en tegen haatzaaierij en racisme. Samen met Dirk Verhofstadt reisde Heimans door Europa naar de kampen en andere plekken waar zijn ouders terechtkwamen. Het resultaat is een beklijvende zoektocht en tegelijk een waarschuwing voor het gevaar van extreemrechts.Henri Heimans (1948) is magistraat op rust na een carrière van 45 jaar bij Justitie, in diverse hoedanigheden. In 2015 ontving hij de Prijs voor de Mensenrechten vanwege zijn inzet voor geïnterneerde personen.Dirk Verhofstadt (°1955) is moraalfilosoof en auteur van verschillende politieke, filosofische en historische boeken. In 2023 publiceerde hij 'Dagboek 1933. Het gevaar van extreemrechts'.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/blog/1752/de-gedachtestreep-aflevering-57-henri-heimans-en-dirk-verhofstadt-kz-syndroom/.
Johan Braeckman spreekt met Stine Jensen over haar boek 'Goddeloos' (Prometheus, 2024).
Hoewel Friedrich Nietzsche God in de negentiende eeuw al doodverklaarde, is nog steeds het grootste deel van de wereldbevolking gelovig en worden nog steeds uit naam van het geloof vreselijke dingen gedaan. Toch lijkt het strijdbare atheïsme van weleer verdwenen. Stine Jensen houdt een vurig pleidooi voor een radicaal, maar ook teder atheïsme, dat vrijmoedig van zich laat horen wanneer het gaat om hete hangijzers: van boa tot boerka, van slachten tot seksuele voorlichting, van gebedsruimte tot modest fashion en weigerambtenaren. Alleen in een seculiere samenleving is de mogelijkheid tot vrijheid van geloof én ongeloof gegarandeerd.Stine Jensen is hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, columnist voor NRC en auteur van vele non-fictieboeken.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
Johan Braeckman spreekt met Sebastien Valkenberg over zijn boek 'In het voetspoor van de vooruitgang' (Ambo|Anthos, 2024).Prikkelende ode aan het menselijk vernuft.Terwijl de somberte van de krantenpagina's walmt, gaat filosoof Sebastien Valkenberg op pad. Is het echt vijf voor twaalf? Voor zijn nieuwe boek bezocht hij laboratoria, productielijnen en industrieterreinen. Hij sprak ondernemers en onderzoekers, wereldverbeteraars en wetenschappers, luisterde naar studenten en patiënten. Hij zag uitvindingen die wel wonderen leken.De 'kreupele' kan weer lopen dankzij het exoskelet. Zaadtechnologen laten jonge sla groeien in een bloedhete woestijn. En kaas? In plaats van een koe heb je er straks een laboratorium voor nodig. Exit veestapel, vaarwel bio-industrie. Zo gaat het in het tijdperk van de mens. Dat is goed voor de mens én het milieu én het klimaat.'In het voetspoor van de vooruitgang' doet verslag van een roadtrip door een zinderende tijd. Sebastien Valkenberg voert ons naar onder meer Enkhuizen, Barneveld en het Vlaamse Nieuwpoort en biedt een prikkelende ode aan het menselijk vernuft en doorzettingsvermogen.Sebastien Valkenberg (1978) is filosoof en publicist. Hij schrijft voor onder meer Elsevier Weekblad en De Telegraaf. Van zijn hand verschenen 'Het laboratorium in je hoofd' (2006), 'Geluksvogels' (2010) en 'Op denkles' (2015), waarvoor hij de Theodor Award ontving, 'een jaarlijks terugkerende bekroning voor een uitzonderlijke kunstenaar, een bijzondere wetenschapper of een morele raddraaier'.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
Johan Braeckman spreekt met Alexander Roose over zijn boek 'De vrolijke wijsheid' (Pelckmans, 2016).Hoe moet je leven en denken? Rusteloos zocht Michel de Montaigne (1533-1592), door velen beschouwd als de eerste echt moderne mens, naar een antwoord op deze vraag. Alexander Roose beschrijft op meeslepende wijze hoe Montaigne tegenslag en ontgoochelingen overwon, en wat wij van hem kunnen leren.Michel de Montaigne schreef niet voor ons. Hij begon zijn gedachten te noteren om greep te krijgen op zichzelf. Zijn 'Essays' behoren tot de boeiendste filosofische teksten ooit. Montaigne leefde in een tijdperk van wetenschappelijke omwentelingen, godsdienstoorlogen en politieke instabiliteit. Zijn 'probeersels' zijn een therapie, een zelfportret en een publieke bekentenis. De gentleman-filosoof dialogeert met filosofen uit de oudheid – stoïcijnen, sceptici, epicuristen – voor wie filosofie altijd meer was dan een theorie. Want moedig en waarachtig leven, dat wil Montaigne.Alexander Roose is de auteur van 'La Curiosité de Montaigne' (Parijs, 2015). Hij publiceerde in 'Le Dictionnaire Montaigne' en 'Montaigne Studies'. Voor acteur Koen De Sutter schreef hij de monoloog 'Montaigne'. Hij doceerde aan de universiteit van Cambridge en was fellow in Clare College. Tegenwoordig is hij docent Franse literatuur aan de Universiteit Gent.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
Johan Braeckman spreekt met Hans Van Dyck, over zijn boek 'Het orakel van de bosnimf' (Lannoo, 2021)
Het orakel van de bosnimf is een fascinerend verhaal over vlinders. Van de functies die de kleuren op hun vleugels hebben tot de vele aspecten van hun wonderlijk gedrag. Van de hongersnood waarmee ze kampen in moderne landschappen tot de analyse van wat snelle klimaatverandering met ze doet. Een verhaal over prachtige zorgenkinderen.Maar dit boek gaat ook over gepassioneerde mensen. Hans Van Dyck verweeft er zijn eigen metamorfose van vlinderjongen tot vlinderprofessor in. Een meeslepende getuigenis over verwondering en passie voor wetenschap. Hij vertelt ook over vele anderen die zich aangesproken weten door deze bijzondere insecten. Van kunstenaars die ze al eeuwenlang op allerlei manieren proberen te verbeelden tot ingenieurs die zich erdoor laten inspireren om technische problemen op te lossen.Het leidt tot deze fascinerende vlinderparadox: krijg je door gebiologeerd in te zoomen op deze kleurrijke diertjes een bredere kijk op het aardse leven?'Wie op een wetenschappelijke manier rigoureus en diep graaft in de biologie van één of enkele soorten, kan juist een kijk door een breedhoeklens ontwikkelen op het leven. Dat lijkt op het eerste gezicht een paradox – inzoomen en tegelijk toch een breder beeld krijgen – maar het is er geen. Een vlinder is immers niet alleen een vlinder, maar ook een insect, een dier, een levensvorm. Je bestudeert niet alleen kenmerken die uniek zijn voor de vlinder, maar ook eigenschappen die vele tot alle levensvormen gemeenschappelijk hebben. Je achterhaalt fundamentele principes over de relaties tussen een organisme en zijn omgeving. Die helpen om iets van het biodiverse leven te begrijpen. Het onderzoek zegt alles over vlinders, maar tegelijk ook veel over andere levensvormen.'Vooral de studie van een bijzondere vlinder, het bont zandoogje of de Pararge aegeria, loopt als een rode draad door het werk van vlinderprofessor Hans Van Dyck. Aegeria was een profetische bosnimf en beschermgodin van Rome, die wijze raad gaf aan haar man, koning Numa Pompilius. Na zijn dood veranderde ze in een bron. Het bont zandoogje is dus vernoemd naar een mythologische, wijze bosnimf, een bron van kennis en inzicht. Een wetenschappelijk orakel.
Hans Van Dyck (1970) is bioloog. Als kind was hij al gefascineerd door kleine en grote dieren. Hij promoveerde in 1997 aan de Universiteit Antwerpen met zijn proefschrift over gedragspatronen bij vlinders. Sinds 2004 leidt hij als hoogleraar Gedragsecologie en Natuurbehoud zijn eigen onderzoeksgroep aan het Earth & Life Institute van de UCLouvain (Louvain-la-Neuve). Zijn onderzoek focust op de winnaars en verliezers onder de dieren in landschappen op mensenmaat, met vlinders in een centrale rol. Maar Van Dyck richt zich ook graag tot het grote publiek, door stukken te schrijven voor kranten en tijdschriften, door publieksvoordrachten te houden en door voor radio en televisie te spreken.
Lees hier meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Lees de briefwisseling tussen Johan Braeckman en Hans Van Dyck op de Kwintessens-blog: https://humanistischverbond.be/blog/600/brief-van-johan-braeckman-aan-hans-van-dyck/https://www.lannoo.be/nl/hans-van-dyck
Johan Braeckman spreekt met Matthias M.R. Declercq, over zijn boek 'De ontdekking van Urk' (Podium, 2020)
Wat gebeurt er als een Vlaming zich in het meest besloten en orthodoxe vissersdorp van de Nederlandse Biblebelt vestigt?Op amper twee uur rijden van Vlaanderen ligt een Nederlands dorp dat uit de tijd gevallen lijkt: geen Nederlander, laat staan een Belg, begrijpt wat de mensen daar drijft. Urk, een voormalig eiland in de Zuiderzee (nu onderdeel van Flevoland aan het IJsselmeer), in het noorden van Nederland, is een schijnbaar gesloten en wantrouwige gemeenschap, die voornamelijk leeft van de vis en zich vastklampt aan de Bijbel. Of bedriegt de schijn?
Journalist en schrijver Matthias M.R. Declercq gaat in 2019 een half jaar op Urk wonen, in het hart van het dorp. Hij gaat mee vissen, bidden en drinken. Stap voor stap openbaart de werkelijkheid van Urk zich. Declercq ziet een minzaam en godvrezend volk, maar ontdekt ook steeds meer een schimmige wereld, met jeugdige baldadigheid, wanhoop, visfraude en drugs. Niets blijkt wat het lijkt.Matthias M.R. Declercq (niet te verwarren met de burgemeester van Gent) studeerde Politieke & Sociale Wetenschappen aan de Universiteit Gent, belandde op de redactie van De Morgen, en ontdekte al schrijvend voor de krant een voorliefde voor taal en verhaal, wat al gauw uitmondde in twee non-fictieboeken.Met 'De val', waarin hij het tragische lot van een groepje wielrenners reconstrueert, werd hij tweede in de Debuutprijs 2017. Het boek leidde ook tot een zesdelige documentaire op Canvas.Voor zijn tweede boek, 'De ontdekking van Urk', verhuisde Declercq verrassend een half jaar naar Nederland, en trok in bij een gastgezin op Urk, een vreemd dorp dat in Nederland gekend staat als de meest godvrezende en gesloten gemeenschap van het land. Op het voormalige eiland stootte hij op een verbazingwekkende wereld die zo dichtbij is, op een paar uurtjes rijden, maar tegelijk zo ver van ons af staat. De ontdekking van Urk won in 2021 de Confituur Boekhandelsprijs en 'De Loep' voor beste onderzoeksjournalistiek van Vlaanderen en Nederland (in de categorie 'signalerende onderzoeksjournalistiek’).
Declercq komt uit West-Vlaanderen, woont in Gent, studeerde in Napels en is verliefd op Canada.(bron: auteurlezingen.be)Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Zie ook www.standaaarduitgeverij.beLees de recensie van de ontdekking van Urk door Johan Braeckman: https://humanistischverbond.be/kritisch-lezen/415/de-ontdekking-van-urk/
Aflevering 3: Johan Braeckman spreekt met Paul Pelckmans, over zijn boek 'Op wereldreis met Voltaire' (Doorbraak, 2020)Voltaires kortverhaal 'Candide, ou l'optimisme' (1759) vertelt een jachtige wereldreis die de hoofdpersoon vanuit Noord-Duitsland over Lissabon en Paraguay naar Istanboel voert. Hij beleeft overal de meest bloedstollende avonturen en overleeft ze dikwijls maar op het nippertje. De dolle tocht geeft Voltaire de kans zijn mening te spuien over alles wat er op elke etappe goed en – vooral – fout loopt. Ze wordt daarmee een kleurige staalkaart van het verlichte denken, waarvan Voltaire de meest eminente woordvoerder was.Voltaire polemiseert hier vooral het goedgelovige 'optimisme' van de velen die ook in de 18de eeuw overal nog koste wat het kost het werk van een goede Schepper wilden herkennen. De tribulaties van Candide bewijzen dat onze aardbol zeker niet de beste van de werelden is! Verrassend genoeg lijkt Voltaire dat niet eens zo erg te vinden: zijn rampenverhaal loopt uit op een positieve conclusie, die meteen een opmerkelijk voorschot neemt op onze moderne wereld.250 jaar later valt ook op dat het daarbij blijft: een voorschot. De verlichte filosofen zochten en vonden hun weg in een wereld die erg van de onze verschilde. Ze legden er de grondslagen van onze moderniteit, maar konden zich nauwelijks voorstellen hoe die er in de eeuwen die volgden zou komen uit te zien. Dit essay probeert, aan de hand van Voltaires meest bekende tekst 'Candide', zowel de nieuwe inzichten als de onvermijdelijke blinde vlekken in kaart te brengen.
Paul Pelckmans is emeritus gewoon hoogleraar Franse en Algemene Literatuur aan de Universiteit Antwerpen. Zijn onderzoek situeert zich op het raakvlak van literatuurstudie en mentaliteitsgeschiedenis. Hij publiceerde vele boeken en artikelen over diverse onderwerpen binnen de onderzoeksdomeinen waarin hij actief is, zie o.m. https://researchportal.be/nl/onderzoeker/paul-pelckmans-0 Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Lees de recensie van Johan Braeckman van 'Op wereldreis met Voltaire': https://humanistischverbond.be/kritisch-lezen/383/op-wereldreis-met-voltaire-filosofen-en-frankrijk-in-de-18de-eeuw/
Johan Braeckman spreekt met Heidi Mertes, over 'De codekraker' (Spectrum, 2021), het boek van Walter IsaacsonWalter Isaacson vertelt het verhaal van DNA-expert en Nobelprijswinnaar Jennifer DoudnaIn oktober 2020 ontving biochemicus Jennifer Doudna samen met haar collega Emmanuelle Charpentier de Nobelprijs voor de Scheikunde voor hun doorslaggevende bijdrage aan de ontwikkeling van CRISPR-Cas. Met deze techniek kunnen wetenschappers het menselijk genoom bewerken door te knippen en plakken in DNA-sequenties. Net als de ontdekking van de structuur van DNA in de jaren vijftig door Watson en Crick bracht deze doorbaak een medische revolutie op gang: CRISPR wordt onder andere ingezet bij de bestrijding van COVID-19.In De codekraker vertelt Walter Isaacson het bijzondere verhaal van Doudna en haar grensverleggende onderzoek. Hij volgt haar wetenschappelijke reis naar de Nobelprijs en laat ons kennismaken met de techniek achter CRISPR en de belangrijke personen in Doudna's leven en carrière. Ook staat hij stil bij de morele vragen die deze techniek oproept. Waar ligt de grens voor genetische manipulatie? Moeten we willen dat welgestelde ouders hun kinderen perfectioneren? Het resultaat is een belangrijk boek over een van de grootste wetenschappers van onze tijd en de toekomst van de mens.'De codekraker geeft met deze uitvoerigheid een prachtige inkijk in hoe de wetenschapswereld functioneert. [...] Een vlot leesbaar en mooi journalistiek werk.' FD'Isaacson laat ons de vlijmscherpe randjes van de academische wereld zien, zodat deze wetenschappelijke biografie regelmatig leest als een detectiveroman.' New Scientist 'Het genot van een Isaacson-biografie is dat de auteur niet in cynische zaken blijft hangen; hij vertelt verhalen van mensen die per definitie onnavolgbaar zijn.' The New York TimesProfessor Mertes, voorzitter van De Maakbare Mens, is verbonden aan de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap (UGent) en het Bioethics Institute Ghent. Momenteel onderzoekt ze de ethische implicaties van nieuwe vruchtbaarheidsbehandelingen en van zowel pre- als postnatale genoomanalyse. Verder is ze onder meer betrokken bij onderzoek rond de ethiek van embryonaal stamcelonderzoek.
Lees hier meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Bezoek de website van De Maakbare Mens: https://www.demaakbaremens.org
Johan Braeckman spreekt met Lieve Thienpont, over 'Beschuldigd van gifmoord' (Houtekiet, 2020).In 2020 kwam euthanasie voor het eerst voor het hof van assisen. De familie van Tine Nys klaagde de euthanasie op basis van psychisch lijden aan. Tijdens het 'euthanasieproces', dat de wereldpers haalde, stonden drie artsen terecht op beschuldiging van gifmoord. In dit boek spreekt psychiater Lieve Thienpont voor het eerst vrijuit en deelt zij helder en kwetsbaar haar persoonlijke gedachten en gevoelens, voor, tijdens en na het proces.Lieve Thienpont werkt al decennialang met mensen die psychiatrisch ziek zijn en euthanasie vragen. Zij wil een spreekbuis zijn voor de vele patiënten die geen gehoor vinden en ten einde raad bij haar aankloppen voor hulp. De getuigenissen opgenomen in dit boek zijn recent en exemplarisch voor honderden andere. Waar ze in haar eerdere boek 'Libera me' (2015) zowat alle aspecten van de euthanasiepraktijk belichtte, focust ze nu op het spanningsveld tussen wettelijk en menselijk handelen.Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/
Johan Braeckman spreekt met Bart Leeuwenburgh, over 'Het noodlot van een ketter' (Uitgeverij Vantilt, 2012).
Op 27 juli 1668 hoorde Adriaan Koerbagh in de martelkamer van het Amsterdamse stadhuis dat zijn tong moest worden doorboord, zijn rechterduim moest worden afgehakt, zijn boeken moesten worden verbrand, zijn goederen in beslag moesten worden genomen en dat hij voor dertig jaar in het rasphuis moest worden opgesloten.Op 15 oktober 1669 was er in Amsterdam in de buurt van de Oude Nieuwstraat 6 geen doorkomen meer aan. Het stond zwart van de mensen die reikhalzend een glimp trachtten op te vangen van de uitvaart van diezelfde Adriaan Koerbagh. Nadat de lijkkist door een opeengepakte menigte heen het huis was uitgedragen, daalde er een pikzwarte kip op neer. De boodschap was duidelijk: de kip kwam in opdracht van de duivel de inktzwarte ziel van de overleden ketter opeisen.Adriaan Koerbaghs hoofdzonde was de publicatie van 'Bloemhof', een blasfemisch woordenboek waarin hij met een scherpe pen vrijmoedig de dogma's van de publieke gereformeerde kerk bespotte. Tijdens zijn verhoor gaf Koerbagh toe contact te hebben gehad met Spinoza. Wie was deze vooruitstrevende zeventiende-eeuwse arts, jurist en filosoof? Het antwoord vindt u in deze biografie over de radicaalste Nederlandse vrijdenker van de zeventiende eeuw.
Bart Leeuwenburgh (1960) is verbonden aan de faculteit wijsbegeerte van de Erasmus Universiteit Rotterdam. In 2009 verscheen van zijn hand Darwin in domineesland, waarin wordt beschreven hoe negentiende-eeuwse Nederlandse intellectuelen reageerden op de publicatie van Charles Darwins On the Origin of Species (1859).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/
Johan Braeckman spreekt met Bart Koubaa, over zijn boek 'Dansen in tijden van droogte' (Querido, 2021).'Hoe loopt een mens – de fotograaf – rond in de wereld? Zonder wegenkaart en met een geweten, neem ik aan.'Wanneer zijn vrouw hem een krantenfoto toont van Juma Collins, een levende vogelverschrikker op een rijstveld in de buurt van het Victoriameer, besluit Bart Koubaa op zoek te gaan naar de jonge Keniaan. 'Wat weet ik van Kenia?', vraagt hij zich gaandeweg af. Hij heeft besloten zich voor zijn project ver van zoekmachines op internet vandaan te houden, wil informatie uit de eerste hand en ontmoet tijdens een zomerreisje naar de Ardennen toevallig een oude bekende die drie jaar in Kenia heeft gewoond en gewerkt. Maar Koubaa wil niet alleen meer te weten komen over Kenia en een onbekende vinden, hij doet de vogelverschrikker ook een belofte.'Als schrijver voel ik een zekere verwantschap met jou; allebei zitten we de hele dag op een stoel, jij bewaakt het veld en de rijst, ik mijn gedachten en mijn zinnen; al jaag jij de vogels weg en bestudeer ik ze door mijn verrekijker, allebei zorgen we uiteindelijk voor voedsel voor lichaam en geest.'
Bart Koubaa (1968) debuteerde met de roman 'Vuur' (2000), die werd genomineerd voor de ECI-prijs en bekroond met de Vlaamse Debuutprijs. 'Het gebied van Nevski' werd genomineerd voor de BNG Literatuurprijs. Zijn romans 'De vogels van Europa' en 'Een goede vriend' stonden beide op de longlist van de ECI Literatuurprijs. Daarna verschenen 'Ninja Nero' (nominatie Halewijnprijs) en de historische roman 'Het leven en de dood van Jacob Querido'.
Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/
Johan Braeckman spreekt met Brecht Decoene, over zijn boek '9/11. 20 jaar complotdenken' (ASP Editions, 2021).
De aanslagen van 11 september 2001 veranderden de wereld. Vrijwel onmiddellijk ontstonden er complottheorieën, die de officiële verklaring van de dramatische gebeurtenissen verwierpen. Twintig jaar later oefenen die theorieën nog steeds een grote aantrekkingskracht uit op zeer veel mensen. Konden de terroristen wel een vliegtuig besturen? Reageerde de luchtverkeersleiding niet verdacht traag? Misschien gebruikte de Amerikaanse overheid wel zelf explosieven om de Twin Towers gecontroleerd te laten instorten? En wat met WTC7?Wat moeten we nu van dergelijke beweringen maken? Zit er enige grond in bepaalde complottheorieën? En waarom blijven ze zo vaak circuleren? In dit boekje gaat Brecht Decoene op zoek naar de oorsprong en de aantrekkingskracht van alternatieve verklaringen voor 9/11. Decoene verdiepte zich de afgelopen tien jaar grondig in de zogenaamde 9/11-truthersbeweging. Hij beschrijft de complotkringen die ontstonden na de aanslagen en de figuren die daarin centraal staan. Decoene houdt de populairste complotversies kritisch tegen het licht, beoordeelt ze op hun onderlinge consistentie en legt uit hoe men hun waarheidsgehalte rationeel kan inschatten.Deze reeks komt tot stand in nauwe samenwerking met SKEPP. De hoofdredacteurs zijn Johan Braeckman en Tim Trachet.
Brecht Decoene (°1980, Roeselare) is moraalwetenschapper, leraar Moraal en bestuurslid van SKEPP. Zijn voornaamste interesse gaat uit naar de diverse aspecten van kritisch versus complotdenken. Hij geeft regelmatig lezingen voor een breed publiek. Van tijd tot tijd schrijft hij opiniestukken voor Knack.be, Liberales, De Standaard en De Wereld Morgen.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/
Johan Braeckman spreekt met Floris van den Berg, over zijn boek 'Tegen beter weten in' (Boekscout, 2021).
'Tegen beter weten in' is een overdenking over de naderende ecologische catastrofe. In dit nieuwe werk ziet Floris van den Berg onze huidige en toekomstige ellende onder ogen, met een tweeledig doel. Enerzijds om zijn lezers bewust te maken van de milieuproblemen en hen aan te sporen tot actie. Anderzijds om onze geestelijke weerbaarheid te vergroten. De auteur beseft dat we, zelfs midden in de coronapandemie, in de luwte van het wereldleed leven. Wij hebben het, hier en nu, naar verhouding ongekend goed en we slagen er grotendeels in de misère van het leven op afstand te houden. Ons bestaan biedt meer zekerheden en minder narigheid dan ooit. Maar het feest lijkt bijna afgelopen. De coronapandemie is een voorteken van de naderende ecologische catastrofe. We zullen steeds meer met rampen geconfronteerd worden, eerst ver weg, maar zij komen gestaag dichterbij. En op het moment dat die ellende bij ons toeslaat, moeten we ons mentaal voorbereiden. 'Tegen beter weten in' is daarmee niet alleen een zelfhelpboek voor mentale zelfverdediging, maar ook een levensgids.'Tegen beter weten in' is de pendant van het boek 'Beter weten' dat in 2016 met de Vlaamse boekenprijs bekroond werd en waarin de auteur een ecohumanistische filosofie uiteenzette. In 'Tegen beter weten in' verkent hij zijn onbegrip voor de zelfgekozen zelfdestructie van de mens. Tegelijkertijd laat Van den Berg zien dat filosofie daadwerkelijk troost kan bieden.
Filosoof Floris van den Berg schrijft alsof de duivel hem op de hielen zit in een verwoede poging de wereld met het woord mooier te maken en te redden; een poging waarvan hij de futiliteit zelf ook inziet. Van den Berg laat zien hoe het is om te leven aan de afgrond van de geschiedenis. Over het slotfeest van de menselijke beschaving schreef hij de tweedelige essaybundel 'Finissage'.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/
Johan Braeckman spreekt met Dominique Adriaens, over zijn boek 'Evolutie' (Academia Press, 2020).
Voor wie aandachtig naar de natuur kijkt, is evolutie het grootste spektakel ter wereld. Maar het helpt om een gids te hebben die je op de complexe schoonheid en de boeiende logica wijst. Dominique Adriaens vertelt het verhaal van de evolutietheorie, van de eerste vage ideeën van vroege natuurfilosofen tot Darwins cruciale inzicht en de wetenschappers die zijn inzichten verder geperfectioneerd hebben.Dit boek legt de basisprincipes van evolutie toegankelijk uit, voor iedereen die geïnteresseerd is in Darwins even geniale als gewaagde idee. Hij illustreert de theorie met fascinerende voorbeelden uit de dieren- en plantenwereld. Biologische voorkennis is niet vereist.
Dominique Adriaens is professor aan de vakgroep Biologie van de Universiteit Gent. Hij is onder meer gespecialiseerd in de morfologie van de gewervelden.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/
Johan Braeckman spreekt met Durk Talsma over 'De glazen bol in ons hoofd' (Owl Press, 2021), het boek dat hij schreef samen met Juliette Taquet.
Schrik niet: er zit een waarzegger in je hoofd. Op ieder ogenblik probeert ons brein de toekomst te voorspellen en dat is maar goed ook. Anders struikelden we voortdurend over onze eigen voeten, kregen we zelfs het spannendste boek niet uitgelezen en liep ons hele leven in het honderd. Psychologen en neurowetenschappers begrijpen steeds beter hoe onze hersenen werken, en zien dat ons brein zich, bij álles wat we doen, een beeld probeert te vormen van de nabije toekomst. Het is dus veel meer dan een passieve informatieverwerker.Ons brein werkt echter niet perfect. Precies wanneer het misgaat, ontdekken we de fascinerende mechanismen onder onze schedelpan. Zo zijn haast alle optische illusies het gevolg van een verkeerde voorspelling: ons brein laat zich misleiden door wat het verwacht te zien. De auteurs van dit boek nemen je mee op een wonderlijke reis door onze hersenkwabben. Zo ontdek je hoe onze hersenen ons door het leven proberen te gidsen en waarom we soms met ons hoofd tegen de muur lopen.
Professor Durk Talsma is verbonden aan de Universiteit Gent. Eerder was hij als cognitief psycholoog actief aan de Universiteit Amsterdam en Duke University in North Carolina.Juliette Taquet is doctoraatsstudent binnen de onderzoeksgroep Klinische Ontwikkelingspsychologie aan UGent, Daarnaast is ze verbonden aan het Universitair Centrum Kind en Adolescent, waar ze als klinisch psycholoog kinderen en jongeren begeleidt.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/