Bir yılı daha geride bırakırken, yaşadıklarımızı, konuştuklarımızı ve konuklarımızı hatırlıyor; 2025 Yılı Almanak serimizin ilk bölümünde geçen yıla birlikte bakıyoruz.

Kınalıada’da iz bırakan Aykaç ailesinin 3. kuşağı, ekonomi ve yönetim alanında uluslararası düzeyde önemli çalışmalara imza atmış duayen isim Prof. Dr. Ahmet Aykaç ile bir araya geliyoruz. 

Konuğumuz mimar Aslıhan Demirtaş ile Marmara Denizi ve müsilaj olgusuna odaklanan “Sümüklü Deniz Seferleri” araştırma projesini konuşuyoruz. Aslıhan Demirtaş’ın yürüttüğü Su Etrafında program dizisi kapsamında geliştirilen proje, deniz biyologlarından balıkçılara, sanatçılardan yüzücülere uzanan çok sesli bir buluşma alanı sunuyor; İstanbul’un tuzlu sularında yapılan keşifler ve kolektif deneyimler aracılığıyla Marmara’yı yeniden düşünmeye davet ediyor.

Türk futbolunun ve Fenerbahçe’nin unutulmazı, yıllarca ayakta alkışlanan Adalı Lefter Küçükandonyadis'in hayatının anlatıldığı kitabı Lefter: Futbolun Ordinaryüsü kitabının yazarı Haluk Hergün ile bir araya geliyoruz.  

The Marmara Project ekibinden genç kaşifler Dalya Jamous, Arya Yurducan ve Sera Tolgay ile Marmara Denizi’ni gözlemleme ve su kalitesini ölçmeye yönelik çalışmayı konuşuyoruz. EarthEcho ve National Geographic desteğiyle yürüyen proje, bilimsel merakı olan gençleri Marmara’nın korunmasına katılmaya davet ediyor.

Konuğumuz sosyolog Kiraz Özdoğan ile Longo Maï (Uzun Yaşa) hareketinin ekolojik ve dayanışmacı yaşam anlayışını; İstanbul Adaları’nda her yıl tekrarlanan vahşi budama uygulamalarını, son yıllarda artan canlı ağaç kesimlerini ve orman–toprak yaşamı için hayati önem taşıyan devrilmiş gövdelerin toplanması sorununu ele alıyor; Prens Adaları’nın arabasız, kimyasal yük taşımayan, kuşlar ve atların mirasıyla zenginleşmiş benzersiz toprağı üzerine konuşuyor ve tüm bu örneklerin ışığında ormanları gerçekten korumak için nasıl bir yaklaşım gerektiğini tartışıyoruz.

Konuğumuz araştırmacı–tarihçi Hanriet Basoğlu’nu ile Büyükada’nın kaybolan mekânlarını ve Adaların kaybolan hafızasını mercek altına alıyoruz. 

Apaçık Radyo’muzun 30. yaşını sivil toplumun öncüleri ve düşünürleriyle ve tabi yolu Adalardan geçen konuklarımızla kutluyor; radyomuzu bugünlere taşıyan Ömer Madra’nın okul arkadaşları Gündüz Vassaf, İlhan Nebioğlu, İbrahim Betil ve Reha Uz ile sizleri buluşturuyoruz.

Konuğumuz Prof. Dr. Nesrin Algan ile Kunming–Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Anlaşması’nın 2030’a kadar doğal alanların en az %30’unun korunması hedefini konuşuyor; Marmara Denizi ve Asi Havzası’nda yürütülen ekolojik koruma ve restorasyon çalışmalarıyla bu hedefin yerelden nasıl hayata geçirilebileceğini ele alıyoruz.

Doğayla uyumlu yaşamın yeniden mümkün olduğu hatırlatıyor; tıpkı Cambridge çayırlarında olduğu gibi, insan ve hayvanın bir arada var olduğu döngüsel bir yaşam örneği sunuyoruz. 

Açık Kapı Mimarlık Festivali 2025 kapsamında düzenlenen 'Adanın Hafızası: İskeleden Yetimhaneye' başlıklı yürüyüşü, yoğun ilgi gören duraklarını, adanın mimari mirasını ve kültürel hafızasını konuklarımız Dr. Nilay Özlü, Zafer Akay ve Seda Naniç Zeybek'ten dinliyoruz. 

Konuğumuz gazeteci Stelyo Berberakis ile Heybeliada Ruhban Okulu’nun geleceğini konuşuyoruz. 1844’te kurulan, Ortodoks dünyasının en önemli dinî eğitim merkezlerinden biri olan okul, 1971’den beri kapalı. Defalarca “açılıyor” dendi, ama bu kez gerçekten açılacak mı? Açılırsa ne olur, kimler gelir, Rum cemaati ne düşünüyor? Zengin kütüphanesi ve köklü tarihiyle Heybeliada Ruhban Okulu yeniden gündemde.  

'Geç Kalma' sloganıyla gerçekleştirilen bisiklet yarışlarına yönelik olarak yavaş yaşamı, adaların dinginliğini ve İstanbul’un hızına karşı koyan o özel Adalar ritmi üzerine konuşuyoruz. 

Adalar’ın turizm baskısı, sıfır atık hedefleri, yenilenebilir enerji olanakları ve ada belediyelerinin ortak geleceği üzerine, konuklarımız Adalar Belediye Başkan Yardımcısı Av. Fırat Durak, Adalar Belediye Meclis Üyesi İsmail Onur Balbinar ve Friedrich-Ebert-Stiftung’dan Büyükadalı arkadaşımız Yasemin Ahi ile konuşuyoruz.   

'Bir değişim yaratmak için asla küçük değilsin' diyen Sakıp Sabancı Vakfı 16. Sezon Fark Yaratanları'ndan Niyazi Selçuk ile sanatı, ekolojiyi, çocukların gücünü ve geleceği konuşuyoruz.

Europa Nostra Türkiye, Büyükada Rum Yetimhanesi’nin Patrikane tarafından alınan yıkım ve turizm amaçlı kullanım kararına ilişkin ciddi endişelerini dile getiren hem yapının özgünlüğü, hem de Adalar’ın geleceği açısından doğurabileceği risklere dikkat çeken bir basın bültenini kamuoyu ile paylaştı. Konuklarımız 40 yılı aşkın süredir mimari koruma alanında çalışan, geçmişte ICOMOS Türkiye ve Europa Nostra Türkiye başkanlıklarını yürütmüş, aynı zamanda Apaçık Radyo programcısı Burçin Altınsay Özgüner ve arkeoloji ve kültürel miras alanında uzun yıllardır çalışmalar yürüten, Aralık 2024’ten bu yana Europa Nostra Türkiye Başkanı olarak görev yapan Yiğit Ozar ile bu süreci ve bu basın bültenini neden kaleme aldıklarını konuşuyoruz. 

Binlerce deniz kaplumbağasının yuvalama alanı, kuş göç yollarının önemli durağı olan eşsiz ekosistem Hatay Samandağ’daki Milleyha Sulak Alanı'nı konuklarımız Dr. Samim Kayıkçı, Erol Yüksek ve Sera Tolgay ile konuşuyoruz.   

Konuğumuz gazeteci & yazar Mine Söğüt ile Büyükada Rum Yetimhanesi üzerinden, hafıza ve mekân kavramlarını mercek altına alıyor; tarihi yapıların toplumsal belleğimizdeki yerini, azınlık mirasının korunmasının önemini ve mekânın hafızayla kurduğu ilişkiyi konuşuyoruz. 

Gençliğinde Troçki’nin yıllarını geçirdiği İliasko Köşkü yıkımına tanıklık edip yıkanlara “Ne olur yapmayın!” diye yalvaran İlhan Nebioğlu ile  bir araya geliyoruz. Bugün aynı acıyı Rum Yetimhanesi için hisseden Nebioğlu, 1980’lerden bu yana üyesi olduğu Europa Nostra’nın girişimleriyle, Yetimhane’nin “Tehlike Altındaki 7 Kültürel Miras” arasında seçilmesini sağlayan isimlerden biri olarak bu kez hepimizi sesimizi yükseltmeye çağırıyor. 

Restoratör mimar Barış Altan'la Büyükada Rum Yetimhanesi'ni konuşuyoruz. Barış Altan yetimhane ile ilgili Patrikhane temsilcisi Laki Vingas’ın yapının artık restore edilemeyeceği yönündeki iddianın bilimsel açıdan geçersiz ve yönlendirici olduğunu anlatıyor ve ekliyor; "hangi malzemeden inşa edilmiş olursa olsun, hangi düzeyde yıpranmış olursa olsun, ilkesel ve teknik olarak her yapı restore edilebilir".