Podcast poświęcony ewolucji gwiazd oraz strukturze populacji gwiazdowych w skali od układów planetarnych, przez gromady, aż po galaktyki. W kolejnych odcinkach omawiamy procesy fizyczne odpowiedzialne za powstawanie, życie i śmierć gwiazd, a także metody ich obserwacji i modelowania. Analizujemy, jak charakterystyka gwiazd – ich masa, skład chemiczny i wiek – wpływa na historię chemiczną galaktyk oraz dynamikę Wszechświata.
Podcast poświęcony historii, współczesnemu rozwojowi i przyszłości technologii rakietowych. W każdym odcinku analizujemy kluczowe rozwiązania konstrukcyjne, przełomowe misje oraz decyzje inżynieryjne, które umożliwiły ludzkości opuszczenie Ziemi. Przyglądamy się zarówno początkom techniki rakietowej i pierwszym koncepcjom napędu, jak i najnowszym systemom nośnym wykorzystywanym w eksploracji kosmosu.
Pogaduchy astronomów Krzyszfor Lisiecki, Justyna Oszewska, Karolina Dziadura.
Odcinek o Sławoszu Uznańskim
Analiza ośrodków naukowych w USA
W tym odcinku przyglądamy się temu, jak naprawdę wygląda praca współczesnego astronoma. Rozmawiamy o zadaniach, które rzadko trafiają do mainstreamowych opowieści o nauce: od redukcji surowych danych obserwacyjnych, przez analizę wielomilionowych katalogów, aż po programowanie, statystykę i pracę z teleskopami w ramach międzynarodowych projektów.
Wyjaśniamy, czym zajmuje się astronom na co dzień, jak wygląda proces badawczy w praktyce oraz dlaczego współczesna astronomia to przede wszystkim precyzja, metodologia i cierpliwość — znacznie bardziej niż „patrzenie w niebo”.
To odcinek o realiach pracy badawczej: o pracy zespołowej, recenzjach, grantach, presji czasu, ale też o satysfakcji płynącej z odkrywania i zrozumienia zjawisk, które kształtują Wszechświat.
W tym odcinku rozmawiamy o tym, jak astronomowie opisują położenie ciał niebieskich na sferze niebieskiej. Wyjaśniamy, czym różnią się układy horyzontalny i równikowy oraz jak korzystać z ich współrzędnych podczas obserwacji nieba.
W tym odcinku zagłębiamy się w historię, geologię i legendy kraterów Morasko — miejsca, które stało się punktem styku między Ziemią a Wszechświatem. Wspólnie z inicjatywą Centrum Nauki Impakt Morasko / Fundacją Ziemia i Kosmos, która organizuje coroczny Dzień Kraterów Meteorytowych Morasko, prześledzimy, jak pasjonaci i naukowcy budują tam przestrzeń spotkań z kosmosem.
W tym odcinku Karolina i Michał przygląda się nowemu międzygwiezdnemu przybyszowi — 3I/ATLAS. Czy to kolejny fragment lodu i pyłu dryfujący przez kosmos, czy może coś znacznie bardziej intrygującego?
Rozmawiamy o tym, jak astronomowie odkryli obiekt, dlaczego wzbudził tak wielkie emocje, i co na temat jego „pozaziemskiej” natury sądzi Avi Loeb.
Jak odróżnić kometę od statku kosmicznego? Co nam mówi jej trajektoria i odbicie światła? I dlaczego takie obiekty są jak butelki z wiadomościami, dryfujące z innych układów gwiazdowych?
W tym odcinku mówimy o jednym z najpotężniejszych zjawisk kosmicznych – soczewkowaniu grawitacyjnym – i o tym, jak Euclid, najnowszy teleskop ESA, pozwala je badać z niespotykaną dotąd precyzją. Co już odkrył i co to znaczy dla badań ciemnej materii?
Czy życie we Wszechświecie to rzadkość, czy raczej reguła? W tym odcinku z dr. Łukaszem Tychonciem rozmawiamy o formowaniu się gwiazd, powstawaniu planet i warunkach sprzyjających życiu. Zatrzymujemy się także przy kontrowersyjnym śladzie życia w Układzie Słonecznym — fosfinie wykrytej w atmosferze Wenus. Co wiemy o tym gazie i czy naprawdę może świadczyć o istnieniu organizmów? Od mgławic po Wenus – rozmawiamy o granicach astrobiologii i kosmicznej chemii.
Tuż przed startem Sławosza Uznańskiego na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) przyglądamy się naukowemu wymiarowi misji. Jakie eksperymenty zabierze na orbitę? Ile to wszystko kosztuje? I co udział Polaka oznacza dla naszej obecności w kosmosie? Omawiamy szczegóły misji Axiom, zaplecze technologiczne i to, co faktycznie zostanie z niej dla nauki – nie tylko tej „wielkiej”, ale też tej całkiem przyziemnej.
W tym odcinku rozmawiamy o tym, co dziś oznacza eksploracja kosmosu. Kto wysyła misje i po co? Czy Księżyc wróci do łask? Co planuje NASA, ESA, a co robią Chiny i Indie? Omawiamy najważniejsze misje – od teleskopów po łaziki, prywatne rakiety i plany kolonizacji Marsa. Zastanawiamy się też, czy naprawdę chodzi o naukę, czy może o wpływy, władzę i pieniądze.
W tym odcinku dr Karolina Dziadura opowiada, jak wygląda codzienność naukowca w USA – od pracy na Harvardzie po systemowy chaos związany z nowymi rozporządzeniami. Mówimy o tym, jak działa amerykańska nauka, kto naprawdę ma wpływ na badania i jak często prestiż bywa tylko iluzją. Czy uczelnie Ivy League to faktyczne bastiony wolnej myśli, czy raczej dobrze wypolerowane marki? Rozmowa bez filtra o grantach, presji, rozczarowaniach i tym, co działa naprawdę.
W tym odcinku przyglądamy się popularnym filmom o kosmosie i sprawdzamy, ile w nich prawdziwej nauki. Od realistycznego „Marsjanina” i „Interstellar”, przez klasykę jak „2001: Odyseja kosmiczna” czy „Kontakt”, aż po spektakularne, ale naciągane widowiska jak „Armagedon”, „Grawitacja” czy „The Core”.
Analizujemy też „Sunshine”, „Pasażerów” i kultowe „Gwiezdne Wojny” – czy da się naprawdę usłyszeć wybuchy w próżni, czy podróże międzygwiezdne są możliwe i jak naprawdę wyglądałby kontakt z cywilizacją pozaziemską.
W tym odcinku rozmawiamy o tym, kim dziś są astronauci – i dlaczego coraz częściej są to celebryci. Omawiamy komercyjne loty w kosmos, w tym głośną misję z Katy Perry, oraz ich wpływ na klimat (nawet 75 ton CO₂ na pasażera). Zatrzymujemy się też przy nowym szefie NASA i dużych cięciach budżetowych agencji. Na koniec – o historycznym locie Polaka, Sławosza Uznańskiego, na pokład Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
Nowa publikacja oparta na danych z JWST (JADES) wskazuje, że około dwie trzecie obserwowanych galaktyk wiruje zgodnie — co może wspierać teorię, iż nasz wszechświat istnieje wewnątrz obracającej się czarnej dziury. Czym jest czarna dziura kosmologiczna (black hole cosmology)? Jak sztuczna inteligencja pomogła wykryć ten nietypowy wzór rotacji? I co to oznacza dla pomiarów odległości, ekspansji kosmosu i struktury przestrzeni? Rozważamy dowody, wyjaśniamy hipotezę Popławskiego i analizujemy konsekwencje dla naszej wiedzy o kosmosie.
Gość: dr. Łukasz Tychoniec
Jak wygląda droga do zdobycia czasu obserwacyjnego na najdroższym teleskopie w historii – James Webb Space Telescope? W tym odcinku opowiadamy, kto może aplikować, jak wygląda proces oceny wniosków, czym różni się program GO od DDT i GTO, i dlaczego tylko najlepsze pomysły mają szansę.
Nie trzeba mieć milionów – trzeba mieć dobrą naukę i silny argument. Kulisy selekcji, presja konkurencji i prestiż, który przychodzi z każdą godziną na JWST.