İngiliz edebiyatının en büyük adı ve en çok fısıldanan dosyası: William Shakespeare.
Okullarda bize tertipli bir biyografi gibi anlatılan bu hayatın arkasında, aslında boşluklarla dolu bir arşiv ve o boşlukları dolduran bolca söylenti var. Vaftiz kayıtları, birkaç imza ve vergi evrakı dışında kesin bildiklerimiz sınırlı. Ama dedikodular? Sonnet’ler kadar yoğun, oyunları kadar dramatik.
Bu bölümde erken evlilikten “kayıp yıllar”a, Fair Youth ve Dark Lady tartışmalarından evlilik söylentilerine, alternatif yazarlık teorilerinden mezar taşındaki lanete kadar Shakespeare etrafında dönen tüm gıybet dosyasını masaya yatırıyoruz. Aşk, sınıf atlama, para, inanç, kayıp oyunlar ve çalındığı iddia edilen bir kafatası… Efsane ile belgenin sürekli yer değiştirdiği bir hayat.
Kısacası, sahnede devleşen ama kuliste hep muamma kalan bir adamın nasıl yüzyıllardır konuşulan bir hikâyeye dönüştüğünü anlatıyoruz. Dinlerken şunu sorun: Gerçekten kimdi bu Shakespeare, yoksa bize kalan her şey biraz da ustaca yazılmış bir oyunun parçası mı?
Bazı insanlar yaşar, bazıları ise bir kavrama dönüşür. Casanova onlardan biri.
1725’te Venedik’te doğan Giacomo Casanova, zekâsı, hafızası ve sınır tanımayan merakıyla daha genç yaşta dikkat çekti. Padova’daki parlak eğitimi, disiplinle değil; yasak aşklar, gizli mektuplar ve “fazla cesur” adımlarla yarıda kaldı. Okuldan kovulduğunda, onu bekleyen şey bir düşüş değil; Venedik’in tam kalbiydi.
Bu bölümde Casanova’nın sadece “çapkın” tarafını değil; kadınlarla kurduğu karmaşık ilişkileri, kumar masalarında okuduğu zihinleri, hakkında tutulan dosyaları, Piombi Zindanı’na uzanan düşüşünü ve imkânsız denilen kaçışını konuşuyoruz.
Ve elbette… Henriette. Onca isim arasında Casanova’nın sesini değiştiren tek kadın.
Gıybetnâme'de bu bölümde bir çapkının hayatı değil; bir efsanenin nasıl doğduğunu, bir adın nasıl kavrama dönüştüğünü ve bir insanın zaaflarının nasıl efsane yarattığını anlatıyor. Dedikodunun, tarihin ve insan zaaflarının iç içe geçtiği bir yolculuk ise sizleri bekliyor...
Çünkü bazı hikâyeler kitaplarda değil, fısıltılarda yaşar. Ve Casanova’nın hikâyesi, işte tam da burada başlıyor.
Bu bölümde Gıybetnâme, lakabı bol ama tek bir cümleyle anlatılamayan II. Selim’i ele alıyor. Sarhoş Selim mi, Sarı Selim mi, yoksa Selimiye’nin arkasındaki isim mi? İçki söylentilerinden Kıbrıs fetihlerine, İnebahtı’dan Sokollu Mehmed Paşa ve Nurbanu Sultan’la kurulan güç dengesine uzanan bir saltanata bakıyoruz. Ne aklama ne linç var; çelişkileriyle bir padişahı anlamaya çalışma var.
Kanuni’nin gölgesinde kalan ama imzasıyla imparatorluğu yöneten bu figürün, dedikoduyla tarihin tam ortasında nasıl durduğunu sorguluyoruz. Çünkü tarih, tek bir lakaba sığmaz.
Tarihin en talihsiz, en yönlendirilen ve en tuhaf krallarından biri: IX. Charles.
Fransa’nın en çalkantılı döneminde hem annesinin gölgesinde büyüdü hem de ülkenin kaderini belirleyen kararların tam ortasında kaldı. Bir yanda saray entrikaları, diğer yanda din savaşları… Ve hepsinin ortasında, ne olduğuna kendisi bile şaşırmış genç bir kral.
Tarihin en kanlı gecelerinden St. Bartholomew Katliamı, Charles’ın hem hükümdarlığını hem akıl sağlığını paramparça ederken, aynı kralın istemeden bugünkü 1 Nisan geleneğine ilham vermesi ise hikâyeyi daha da tuhaf bir hâle getiriyor. Hem karanlık, hem komik, hem trajik… Hepsi aynı hayatta.
Yeni bölüme kadar… tarih susar, gıybet konuşur.
Avrupa tarihinin en tartışmalı kadın hükümdarlarından biri: Kastilya Kraliçesi I. Isabel.
Yüzyıllardır anlatılan o meşhur “yıkanmama” efsanesi, aslında çok daha büyük bir tablonun küçük bir parçası. Ortaçağ hijyen alışkanlıkları, saray ritüelleri, tıbbi inançlar ve propaganda savaşları bu söylentiyi nasıl büyüttü? Peki Isabel gerçekten nasıl yaşıyor, kendini nasıl konumlandırıyordu?
Taht için verilen mücadeleler, Ferdinand ile kurduğu politik ortaklık, Engizisyon’un yükselişi, Kristof Kolomb'un kapısını aşındırdığı yıllar, saray entrikaları, aile içi dramlar ve Avrupa’nın kaderini değiştiren kararlar… Hepsi onun hayatının gerçek ağırlığını oluşturuyor.
Bu bölümde, efsanelerin arkasına saklanan insanı, kararlarının ardında duran siyasi zekayı ve asırlardır hem hayranlık hem de kuşku yaratan bir hükümdarın nasıl bir hikâyeye dönüştüğünü anlatıyoruz.
"Bazı adamlar reçete yazar... Bazıları kehanet."
⠀
Bu bölümde 1503’te Fransa’da doğan bir çocuğun, nasıl olup da 500 yıl sonra hâlâ konuşulduğunu anlatıyoruz: Michel de Nostredame, nam-ı diğer Nostradamus.
Nostradamus denince herkesin aklına kıyamet geliyor. Ama bu adam gerçekten kimdi? Ne yaşadı da eline kalemi alıp 3797 yılına kadar dörtlükler yazmaya başladı? Meşhur kehanetlerin gerçekten ne kadar öngörüydü?
Doğumundan ailesine, doktorluğundan evliliklerine, kehanetlerinden ihtimallere kadar her şeyi masaya yatırıyoruz. Biraz trajedi, biraz yıldız haritası, bolca dedikodu. Kahraman mıydı, ucu açık konuşan iyi bir yalancı mı? Gerçekten geleceği mi gördü, yoksa tarih mi ona uygun eğildi? Kararı yine birlikte veriyoruz.
Rönesans’ın en parlak ismi ama en çok fısıldanan dosyası: Leonardo da Vinci.
Mona Lisa’nın "bitmeyen" gülüşünden 1911’de Louvre’dan çalınıp dünyayı ayağa kaldıran o skandala, Salaì ile atölye koridorlarında dolaşan söylentilerden Son Akşam Yemeği freskindeki dramatik kompozisyona, ayna yazısının arkasındaki pratik zekâdan bitmemiş projelere ve mekanik aslanlara kadar her detayı masaya yatırıyoruz.
Leonardo’yu anlamak için sadece tablolarına değil, yarım bıraktıklarına, sakladıklarına ve hakkında yüzyıllardır çoğalan dedikodulara bakıyoruz.
Gıybetnâme, bu bölümde dahiyi olduğu gibi değil; yüzyılların fısıltılarında dolaştığı hâliyle anlatıyor.
Bugün Dedikodu Yok, Saygı Var!
Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatına bu kez alışılmışın dışında bir pencereden bakıyoruz. Nutuk’lara sığmayan, tarih kitaplarının dipnotlarında kalmış anılarla dolu bir yolculuğa davetlisiniz. Bu bölümde, Ulu Önder’i yalnızca bir lider değil, bir insan olarak konuşuyoruz.
Çocukluğundan son nefesine kadar… Her hatırasında bir sevda, her cümlesinde derin bir yalnızlık gizli. Biz bugün Onu anlatmaya değil, Onu yürekten hissetmeye geldik. Çünkü 10 Kasım sadece yas değil, aynı zamanda anlama ve hissetme günüdür.
Ebedi uykusunun 87. yılında, onu hiç görmemiş insanların gözlerinden hâlâ yaşlar süzülebiliyorsa... Bu, gerçek bir sevginin, tarifsiz bir özlemin ve sonsuz bir saygının göstergesidir. Saygı, sevgi ve özlemle anıyoruz.
Eğer bir kelimeyi eksik ya da yanlış söylediysek, anlatımızda hata varsa; siz kıymetli dinleyenlerimizden özür dileriz.
Prusya’dan gelip Rusya’yı fethetti ama bunu kılıçla değil, aklıyla yaptı. Catherine the Great; sevmediği bir kocayı, soğuk bir sarayı ve düşman dolu bir tahtı kendi oyun alanına çevirdi.
Bir yandan imparatorluğu batıya açtı, bir yandan da saray koridorlarında aşk söylentileri yankılandı. Kimileri onu “aydınlanmanın yüzü” olarak gördü, kimileri “zehirli bir güce sahip kadın” diye fısıldadı.Ama hepsi aynı gerçeği kabul etti: Onun çağında Rusya uyandı.
Bu bölümde bir kadının zekâsını, tutkusunu ve skandallarla çevrili yükselişini konuşuyoruz.
Bu bölümde dedikodu rotamızı kuzeye çeviriyoruz: Rusya’nın deli dahi çarı, Büyük Petro sahnede.
Batı’yı taklit ederken Rusya’yı yeniden kurdu. Bir yandan gemiler inşa etti, bir yandan herkesi dönüştürmeye kalktı. Vizyoner mi, despot mu? Tartışılır.
Peki Petro gerçekten “modern Rusya’nın babası” mıydı, yoksa batı hayranlığıyla halkını çıldırttı mı?
Hazırsanız, rotamızı Baltık Denizi’ne çeviriyoruz. Çünkü bu sefer dedikodu, rüzgarla geliyor.
15 çocuk, deli bir kral ve bitmeyen söylentilerle dolu bir hayat: Queen Charlotte.
Alman prensesiydi, İngiltere’nin kraliçesi oldu. Noel ağacını getirdi, Kew Gardens’ı çiçeklerle süsledi, Mozart’ı alkışladı. Ama hep fısıltılarla anıldı: "Acaba kökeni Afrika’ya mı dayanıyordu?"
Onu unuttuk sandık, ta ki Bridgerton onu yeniden taçlandırana kadar.
Bu Dünya’ya iki İbrahim geldi… Biri putları yıktı, diğeri putları dikti.
Köle pazarından sadrazamlığa, padişahın kalbine ve celladın ipine uzanan bir yolculuk. Makbul iken Maktul’e dönüşen Pargalı İbrahim Paşa’nın hikâyesi tarihin en keskin dönemeçlerinden biri.
Padişaha duyulan olağanüstü yakınlık, saray fısıltıları ve entrikalar arasında yükselen bir hayat… Aşk mıydı, dostluk mu, yoksa tahtın gölgesinde oynanan en eski oyun mu?
Taht oyunları, bitmeyen akraba evlilikleri ve saray koridorlarında fısıldaşan dedikodular… Habsburglar sahneye çıkıyor!
Bu bölümde Avrupa’nın en kudretli hanedanının perde arkasına bakıyoruz: kim kiminle evlenmiş, kim hangi skandalın ortasında kalmış, hangi söylentiler imparatorluğu sarsmış?
İmparatorluk ihtişamının altında kaynayan kazanı beraber karıştırıyoruz.
Taçlarla, aşkla ve gölgelerle örülü bir hayat…
Elisabeth, yani Sisi. Masallardaki prenses gibi saraya adım attı ama bulduğu şey aşk değil; protokol, dedikodu ve kaynana savaşlarıydı. Güzelliğini takıntıya, yalnızlığını seyahatlere, öfkesini özgürlüğe dönüştürdü.
Macaristan’ın gözdesi oldu, yasak aşk söylentileriyle gündeme geldi, oğlunun şüpheli ölümüyle paramparça oldu. Ve sonunda, Cenevre’de bir anarşistin bıçağıyla tarihe geçti.
Bu bölümde bir imparatorluğun en güzel kadınının aslında ne kadar yalnız kaldığını konuşuyoruz.
Taçlarla, aşkla ve savaşlarla örülü bir hayat…
II. Ludwig, masal şatolarının mimarı, Wagner’in ilham perisi, hayallerle gerçekler arasında sıkışıp kalmış bir kral. Onu yalnızca “Çılgın Kral” diye anmak haksızlık olur.
Bu bölümde tahtın ihtişamından yalnızlığın karanlığına, sanata duyduğu tutkulu bağlılıktan siyasetin ağır yüküne kadar uzanan hikâyesini konuşuyoruz. Dedikodu kazanı kaynıyor; şatoların ışıkları, entrikaların gölgeleriyle buluşuyor.
Le Roi Solei namıdiğer XIV. Louis’nin metresler evreni; aşk, entrika ve ihtişamın zirvesi!
Versailles’ın altın kapılarının ardında: aşk üçgenleri, yasak aşklar, büyü skandalları, zehirli dedikodular…
Affaire des Poisons ile büyü kazanı kaynıyor, zehirli dedikodular sarayın altın salonlarını sarıyor. Güneş Kral’ın en ihtişamlı, en dedikodulu hikâyesine hoş geldiniz!
Osmanlı tarihinin en tartışmalı padişahlarından biri: Sultan İbrahim. Kimi onu ihtiraslarının kurbanı olmuş bir trajedi kahramanı olarak gördü, kimi ise sarayın en sıra dışı hükümdarı olarak hatırladı.
Mücevherlere, kürklere ve lüks düşkünlüğüyle dillere destan olan Deli İbrahim, aynı zamanda entrikalar, dedikodular ve skandallarla dolu bir döneme damgasını vurdu.
Bu bölümde, tahta çıkışından son günlerine kadar hem tarihin hem de söylentilerin izini sürerek perde arkasındaki hikâyeyi anlatıyoruz.
Gıybetnâme Sezon 3 Başladı!
Yeni sezon, yeni kıtalar, yeni tahtlar… Ve bu kez saray koridorlarında sadece fısıltılar değil, ayak sesleri de yankılanıyor. İlk bölümde gözümüzü dev bir imparatorluğun doğusuna çeviriyoruz: Romanovlar!
Manastırdan alınan bir oğlanla kurulan hanedan nasıl oldu da Avrupa'nın en kanlı sonlarından birini yaşadı? Sakal yasakları, akraba evlilikleri, gösterişli saraylar, kanlı infazlar… Dedikodu var, taht savaşı var, biraz da kurşun sesi var.
Bu sezon gıybetler daha soğuk, tahtlar daha kaygan.
Romanovlar’la başlıyoruz çünkü bazı hanedanlar çökse de dedikodusu asla gömülmez.
Tanrılarla yarışan bir ego, savaş alanında şiir gibi bir komutan… Büyük İskender’i konuşuyoruz ama sadece fetihleri değil, dedikodularıyla!
Yanan tapınaklar, kesilen düğümler, gizli aşklar ve tanrılara kafa tutan bir hayat hikayesi.
Romantik aşk mektuplarıyla savaşı birleştiren bir imparator düşünün. Napolyon Bonapart, sadece kıtaları değil, kalpleri de fethetti.
Bu bölümde Napolyon’un yükselişinden Elba’ya sürgününe, Joséphine’le fırtınalı ilişkilerinden tavşanlara yenildiği av partisine, siyasi hesaplarla kurulan evliliklerinden Saint Helena’daki son günlerine kadar uzanan hikâyesini anlatıyoruz.