Dɔgɔkun tɛmɛnen an y'an yɛrɛ ɲininka ni "cancer" bana bɛ se ka furakɛ ka ban. Nin dɔgɔkun in na, an bɛna masaala "cancer" furakɛli fɛɛrɛw de kan farafinna gun kan. 

Nadiya Sabeh ka saya ye dusukasikan caman lawuli bɔlɔlɔ sanfɛ. Côte d'Ivoire filimukɛla min faatura sin bonbana "cancer du sein" sabu la. Mɔgɔ caman be k’a yira bɔlɔlɔ sanfɛ k’a yɛrɛ tun furakɛra kaban. Nga yala "Cancer" bana bɛ se ka furakɛ mɔgɔ la ka ban wa? Kɛyɛya jɛmukan ka mɔgɔ weelelenw bɛna nin ɲininkaliw jaabi. "Cancer" bana dɔnbaga Dr Fatoumata Matogoma Sidibé. Ani Coumba Bah, "cancer du sein" bana yera ale min na, nin y’a san 4 ye. 

An ka jɛmukan tako filanan sidabana kan. Bi, kɛnɛya jɛmukan bɛ tali kɛ ɲɛtagaw de kan, ɲininw la, sidabana kɛlɛli hukumu kɔnɔ. Nin bana in fura jɔnjɔn ma sɔrɔ fɔlɔ, banabagatɔw bɛ se k’u ka diɲɛlatigɛ kɛ nɔgɔya kɔnɔ, ɲininw ka ɲɛtaga barika la. Sarata CAMARA n'a ka mɔgɔ welelenw b’o walawala

An kɛlen kɔ ka kuma "cancer de la prostate" kan lɔgɔkun tɛmɛnen, nin lɔgɔkun in fana na, kɛnɛya jɛmukan bɛ segin bana in kan, nga an bɛna lalillikanw de sɔrɔ k'a bɔ cɛw furakɛbaga "Chirurgien Urologue" dɔ fɛ. 

Novanburukalo in de sugandira walasa ka lasɔminiw kɛ cɛw ka banaw kan, i ko "cancer de la prostate". O hukumu kɔnɔ bi kɛn€ya jɛmukan be tali kɛ o bana in de kan. Banajugu don, nga n'a yera joona, a furakɛli bɛ se ka nɔgɔya. Sarata CAMARA n'a ka mɔgɔ welelenw bɛ ɲɛfɔli kɛ an ye

Mɔgɔ caman bɛ opereliw kɛ walasa k'u fari yɔrɔ dɔ ma bɛn ka kɛ u yɛrɛ sago ye. A kɛbagaw ka faamuyali la, a bɛ dɔ fara u ka cɛɲɛ kan,  kasɔrɔ a kɔlɔlɔtan tɛ u ka kɛnɛya ma. Ka opereliw kɛ k'i yɛrɛ cɛ ɲɛ, o ye tiɲɛ ye, nka min b'a kɔ, yala bɛɛ b'o dɔn wa? Sarata CAMARA n’a ka mɔgɔ welelenw be masaala o de kan

AVC bana b'a kan ka wara farafinna, kɛrɛnkɛrɛnneya la sifin kunda.. Nin dɔgɔkun in na, kɛnɛya jɛmukan bɛ tali kɛ kɛwale fɔlɔw de kan, an ka kan ka minu kɛ ni AVC ye mɔgɔ bin an ɲɛkɔrɔ. 

Bi, aw ka kɛnɛya jɛmukan baabu bɛ tali kɛ musow ka kalolabɔ kɔnɔ dimi de kan an'u ka yɛrɛsuturalifɛnw. Manden jamana caman kɔnɔ, npotigigininw bɛ bali ka taa kalan kɛ yɛrɛsuturalifɛwn sɔrɔli  kosɔn u ka kalolabɔ waati la. Baɲumakɛtɔn Baby Box Africa ye dɛmɛ lase u dɔw ma. Salif SAKHANOKHO n'a ka mɔgɔ weleɛlenw ka baro bɛ tali kɛ o baabu de kan.

Sénégal jamana na, muso kɔnɔman dɔw sen sumayalen don ka taa sɛgɛsɛgɛliw kɛ kɛnayasow la. O fana bɛ se ka kɔlɔlɔ lase u yɛrɛ n'u denw ka kɛnɛya ma. Walasa ka dan sigi o la, baɲumankɛtɔnw ye fɛɛrɛ dɔw bolo da, i n'a fɔ Baby Box Africa. U ye dɛmɛ lase muso 3.000 ɲɔgɔn n'u denw ma, san 8 kɔnɔ. U b'u ka baara in kɛ cogo di ? Salif SAKHANOKHO n'a ka mɔgɔ weelelenw bɛ kuma o kan.

Ɔkutɔburukalo ye waati ye min na ladilikan caman bɛ kɛ walasa musow ka taa sinabonbana sɛgɛsɛgɛli kɛ. O la, jɛkuluw bɛ fɛɛrɛw kɛ jamana caman kɔnɔ. Nga, o bɛɛ n'a ta muso dɔw be sika ka taa sɛgɛsɛgɛliw kɛ dɔgɔtɔrɔsow la. Yala o ye fɛɛrɛ ɲuman ye wa? Mun de ka kan ka kɛ walasa musow ka sɔn ka taa u yɛrɛ sɛgɛsɛgɛ. Sinabonbana taamasiɲɛ mun ye.

Diŋɛ tɔnba kɛnɛyako bolofara (OMS) ka fɔ la, farafinna, hakililabana bɛ mɔgo 5 walima 7 kɛmɛ de la kɛmɛsara la. OMS b'a da a kan ko hakililabana dɔgɔtɔrɔw fana man ca, wa marabagaw bɛ musaka min don u furakɛli la a tɛ tɛmɛ 1 kan kɛmɛsara la u ka jamana nafolo la. Walasa ka faamuyali sɔrɔ bana in kan, Salif SAKHANOKHO ye weele bila Niazata KONE ma ka bɔ Côte d’Ivoire.

Halisa aw ka kɛnɛya jɛkuman babu bɛ takilɛ sugunabilɛni bana de kan. Nka, nin sen in na, an bɛ kuma bana in furakɛli cɔgɔw de de kan. Salif SAKHANOKHO taara ɲɛ ni masaala ye ani Moussa Kaba kabo Guinée.

Sénégal jamana na, sugunɛ-bilenni bana in yɛra mɔgɔ cama na Podor mara kanɔ. A ka can ka denmisɛnw dɛ minɛ ani mɔgɔ minnu sigilenbɛ kɔɔjiw kɛrɛfɛ. Ka sɔrɔ ladilikanw bɛka kɛ walasa ka mɔgɔw lasɔmin, alisa bana in bɛ ka mɔgɔw minɛ ka ta'a fɛ. sugunɛ-bilenni  bana bɛ sɔrɔ cogodi ? A taamasiyɛn ye mun ye ? Mɔgɔ bɛse ka kisi a ma cogodi ? Salif SAKHANOKHO n'a ka mogɔ weelelen Moussa Kaba bɛ kuma o dɛ kan.

Banan in taamasinyɛ baye ɲinali de e. Jateminɛw ya jira ko bana in bɛ mɔgɔ miliyɔn saba (3) de la Farafinna. Wa yani san 2050 a be seka mɔgɔ miliyɔn 7 minɛ. Bana in bɛ sɔro cogodi ? Mun dɛ bɛse k'a kɛ walasa k'a kunbɛn ? A bɛ seka furakɛ cogodi ? Salif SAKHANOKHO n'a ka mɔgɔ weelelen Dr Guida Landouré bɛna kuma o baabu de kan.

O bana in ka can Farafinna. O ye kolocibana , "drépanocytose" français kan na. Diɲɛ kɛnɛyako tɔnba OMS ka fɔla, ko denminsɛniw  ba kɛmɛ duru de bɛ  bangɛ nin o bana in ye. Ka kɛɲɛ nin bana in furu dɛsɛ ye, sayabagatɔw hakɛ bɛɛ ka caya ka taa fɛ.

An bɛ samiya waati de la. Ni waati in na, bana misɛnw ka ca. A bɛ se ka kɛ  sumaya banaw ye,  konɔnbɔli, fariɲɛɲɛ o na ɲɔgonaw. Nin  banaw ninnu ka ca k'an sɔrɔ n'an ka sigiyɔrɔw la sanuya. Nga, o bɛɛ n'a ta fɛɛrɛw bɛ yen, walasa ka dugudenw k'u yɛrɛ  lakana ni banaw n  ma. Aw ka Kɛnɛya jɛmukan na, Salif Sakhanokho n'a ka mɔgɔ weelelen Dr Dossolo SANOGO bɛna kuma o baabu de kan.

Bi, aw ka kɛnɛya jɛmukan bɛna talikɛ Violences Obstétricales et gynécologiques de kan VGO. O ye  tɔrɔya walew de ye, minnu bɛ ɲɛsin musow ma ni u taara dɔgɔtɔrɔsow la, sɛgɛsɛgɛli la n’an ko a ma ko consultation, walima jigiliyɔrɔw la n’an ko accouchement, wa yasa ka nin VGOw kɛlɛ, jɛkulu min bɛ weele ko Equipop o ye lajɛ  ba dɔw labɛn Rufisque  dugu la a ma mɛn, yasa ka lasɔmili kɛ a ko kan. Salif SAKHANKHO ni n'a ka mɔgɔ welelen Dr Djedi Diakité bɛna kuma o badu de kan.

Marisikalo tile 8 tɛmɛnen tun ye musow tɔgɔladon kɛrɛnkɛrɛnnen  ye. Don min sugandira yasa ka benkanniw kɔn musow ka hakɛw kan. O benkanniw dɔ ye musomaninw ka nɛgɛkɔrɔsigi  ye, O min bɛ kɛ ka caya farafinna. Fevuruyekalo tɛmɛnen dɔrɔn, musomanin 11 sigira nɛgɛ kɔrɔ Sénégal, minnu si bɛ kalo 5 ni san 5 cɛ. ONU y’a ko kɔn, bawo a kɔlɔlɔtan tɛ. Bi, kɛnɛya jɛmukan bɛ tali kɛ o kɔlɔlɔw de kan.

Bi kɛnɛya jɛmukan bɛ baro filanan sigi bonbana kan (Cancer). O bana min kɛlɛli lon kɛrɛnkɛrɛnen tun ye fevuruyekalo tele 4 tɛmɛnen ye. Baro tako filanan in bɛ kuma bonbana furakɛliw ka lahalaya de kan farafinna. O furakɛli minnu sɔngɔ ka gɛlɛ, wa u lasɔrɔli fana man nɔgɔ banabagatɔw fɛ. Sarata CAMARAé n'a ka mɔgɔ ,welelenw bɛ ɲɛfɔli kɛ.

Fevuruyekalo tile 4 tɛmɛnen tun ye bonbana kɛlɛli don kɛrɛnkɛrɛnnen  ye. O hukumu kɔnɔ, kɛnɛya jɛmukan bɛ tali kɛ bana jugu in de kan. A kunw, ani a tamaseerew, Sarata CAMARA n'a ka mɔgɔ welelenw b'o bɛɛ ɲɛfɔ.