Pocztówka dźwiękowa o pieśni apokryficznej o wędrówce Świętej Rodziny – szczególnie polecana na czas Bożego Narodzenia do wyśpiewania w niespiesznym tempie. Śpiewają Marią Siwiec, śpiewaczka z Gałek k. Rusinowa, oraz jej uczennice – Marta Domachowska, Katarzyna Rosik i Katarzyna Zedel, a opowiada Katarzyna Rosik. Pieśń w audycji: – „Gdy Najświętsza Panienka po świecie chodziła”, wyk. Maria Siwiec, Marta Domachowska, Katarzyna Rosik, Katarzyna Zedel, nagr. Rosik 2025 Polecamy: – Maria Siwiec https://www.facebook.com/maria.siwiec.75 https://www.facebook.com/siwcowa – „Gdy Najświętsza Panienka po świecie chodziła” – tekst pieśni https://www.posag.info/jedna-piesn-71-zwrotek-na-o-wedrowce-swietej-rodziny-gdy-najswietsza-panienka-wspolne-spiewanie-17-xi-2025-torun/ – Koło tradycji: z Małgorzatą Dubasiewicz o świętych obrazach https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/kolo-tradycji-dubasiewicz/ Realizacja: Inez Girek Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Na zdjęciu: Szopka na wystawie w Muzeum Etnograficznym w Toruniu. Fot. Rosik 2025

Pocztówka dźwiękowa o pieśni i legendzie obrazu Matki Boskiej Świętorodzinnej – przebywającej w sanktuarium w Poświętnem Studziannej, które zostało wybudowane na specjalne życzenie Maryi, która objawiła się pewnemu murarzowi: Nie bój się, nie będzie ci nic, ani temu urzędnikowi, tylko żebyś Mi kaplicę zbudował, bom godna poczciwszego miejsca. Za folwarkiem po prawej stronie idąc do tej wioski, niedługo ta kaplica będzie, bo tam będą i zakonnicy. Powstanie na wzgórku, gdzie spoczywają ukochane przez mego Syna oblubienice Śpiewają Maria Siwiec, śpiewaczka z Gałek k. Rusinowa, oraz śpiewaczki z Przystałowic Małych, a opowiada Katarzyna Rosik. Pieśń w audycji: – „O prześliczny obrazie” (fragment), wyk. Maria Siwiec, nagr. Rosik 2025 – „O prześliczny obrazie” (fragment), wyk. śpiewaczki z Przystałowic Małych, nagr. Rosik 2014 Historia i legendy obrazu Matki Boskiej Świętorodzinnej: – Piotr Zwoliński, Kult obrazu Matki Bożej Studziańskiej w XVII – XIX w., w: Łódzkie Studia Teologiczne 5, 1996 https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/odzkie-studia-teologiczne/1996-tom-5/lodzkie_studia_teologiczne-r1996-t5-s243-288.pdf – Legenda o pannach z Małoszyc i świętym wiórze https://ziemiaodrowazow.com/gmina-rusinow/kosciol-sw-andrzeja-w-nieznamierowicach/ – Misterium w Nieznamierowicach 2010 Serce Dzwonu https://www.youtube.com/watch?v=4P4VsJ6m1So Polecamy: – Maria Siwiec https://www.facebook.com/maria.siwiec.75 https://www.facebook.com/siwcowa – „O prześliczny obrazie” – tekst https://www.posag.info/serce-dzwonu-ix-2016/ – Koło tradycji: z Małgorzatą Dubasiewicz o świętych obrazach https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/kolo-tradycji-dubasiewicz/ Realizacja: Katarzyna Rosik Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Na zdjęciu: Obraz Matki Boskiej Świętorodzinnej w Nieznamierowicach (kopia obrazu z Poświętnego/Studziannej). Fot. Rosik 2025

Pocztówka dźwiękowa o śpiewanej modlitwie i jej przydatności, nie tylko dla osób wierzących. Śpiewają Maria Siwiec, śpiewaczka z Gałek k. Rusinowa, oraz śpiewaczki z Przystałowic Małych, a opowiada Katarzyna Rosik. Pieśń w audycji: – „Zdrowaś Maryjo”, wyk. Maria Siwiec, nagr. Rosik 2025 – „Zdrowaś Maryjo”, wyk. śpiewaczki z Przystałowic Małych, nagr. Ewa Grochowska Polecamy: – Maria Siwiec https://www.facebook.com/maria.siwiec.75 https://www.facebook.com/siwcowa – Koło tradycji: z Małgorzatą Dubasiewicz o świętych obrazach https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/kolo-tradycji-dubasiewicz/ Realizacja: Katarzyna Rosik Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Na zdjęciu: Kapliczka z pamiątką pielgrzymki do Częstochowy w gałeckim lesie. Fot. Rosik 2025

Perygrynacje świętych obrazów – zarówno ogólnopolskie wędrówki kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej, jak i mniejsze, parafialne – to wydarzenia ze stosunkowo niedługą historię, ale w wielu miejscach stały się ważnym przeżyciem duchowym i społecznym, świętem rodzinnym. Nierozerwalnym elementem tych spotkań były modlitwy i śpiew. O tym jak wyglądały perygrynacje obrazów w Gałkach k. Rusinowa opowiada śpiewaczka Maria Siwiec w rozmowie z Katarzyną Rosik, jej uczennicą. Pieśni w audycji: wyk. Maria Siwiec, nagr. Rosik 2025 – „Pieśń o wojnie tureckiej” (fragment) – „Ta salatyńska szczęśliwa wioska” (fragment) – „Była żona uczciwa” (fragment) – „Spójrz bracie i siostro z pokorą” (fragment) – „Posłuchajże wierny ludu, otrzyj dusze z grzechu brudu” (fragment) – „Kiedy ranne wstają zorze” (fragment) W audycji udział wzięły: Maria Siwiec, Katarzyna Rosik Polecamy: – Maria Siwiec https://www.facebook.com/maria.siwiec.75 https://www.facebook.com/siwcowa – Koło tradycji: z Małgorzatą Dubasiewicz o świętych obrazach https://muzykatradycyjna.pl/do-sluchania/kolo-tradycji-dubasiewicz/ Mastering: Adam Mart Na zdjęciu: Maria Siwiec przed kościołem w Nieznamierowicach. Fot. Rosik 2025 Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

To opowieść o osobistej fascynacji śpiewem oraz o pracy z archiwalnymi nagraniami pieśni tradycyjnych z północnego Podlasia. W ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Pieśni Podlasia” Robert Burdalski opracował ponad sto przykładów pieśni zarejestrowanych w latach 70. XX wieku. Udostępnione nagrania pozwalają dziś usłyszeć nie tylko dawne melodie i teksty, ale przede wszystkim ludzi – ich głosy, indywidualne style śpiewu i lokalną gwarę, którą coraz rzadziej można spotkać we współczesnym świecie. Rozmowę z Robertem Burdalskim realizującym stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego p.n. „Pieśni Podlasia”; przeprowadziła Marta Urban-Burdalska. Wykorzystano nagrania z Archiwum Podlaskiego Instytutu Kultury: – Oracja kolędnicza okresu Bożego Narodzenia, wyk. Zespół Kalinki z Kalinówki Królewskiej. – „Zakuwała siwa zieziula”, wyk. Zespół Kalinki z Kalinówki Królewskiej. – „Oj pofolguj” – pieśń żniwna, wyk. Maria Marciniak (Ciechanowiec). – „Jeden starzec…”, wyk. Aleksander MIlewski (Łubiany). – „Było to dawno…”, wyk. p.Podkowicz (Surały). – „Wydała mnie mama”, wyk. Zespół Góranki. – „Łamała Kasia kaline”, wyk. nieznany (Surały). Na zdjęciu: Robert Burdalski. Fot. Jarosław Poliwko Zrealizowano w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Anastazja Sidor snuje opowieść o roku obrzędowym i o tym, co z niego zostało – co współcześni Litwini kultywują, o czym pamiętają. Od zimowego kolędowania, poprzez wiosenne chodzenie po Allelui, rytualne huśtanie na wielkich huśtawkach, noc świętojańską i inne obrzędy. Jako twórczyni krajek o tradycyjnych skomplikowanych wzorach mówi również o symbolach w nich ukrytych. Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek. Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Biele, Polesie_PL, Kapela Batareja. Pieśni w audycji: – „Tu vanagėli / Ty jastrzębiu” – pieśń śpiewana przez młodzież podczas huśtania się na huśtawce w czasie Wielkanocny, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000. – „Kriaučiukas / Szewczyk” – zabawa z przyśpiewką, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000. Polecamy: Stowarzyszenie Litewskiej Kultury Etnicznej w Polsce Mastering: Adam Mart Zdjęcie: Krajki utkane przez Anastazję Sidor. Fot. Julita Charytoniuk Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Przybycie plemion Bałtów nad Morze Bałtyckie datuje się na 1–2 tys. lat p.n.e. U starożytnych pisarzy znajdziemy o nich wzmianki przede wszystkim w kontekście handlu bursztynem. To praprzodkowie dzisiejszych Litwinów. Anastazja Sidor opowiada o dziejach Litwinów – ich historii, mowie, którą się współcześnie posługują, oświacie, działalności kulturalnej, czyli o tym co stanowi o tożsamości mniejszości litewskiej w Polsce. Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek. Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Biele, Polesie_PL, Kapela Batareja. Pieśni w audycji: – „Ar gerą kelią / Czy dobrą drogą przybywacie?” – pieśń śpiewana na powitanie gości (np. weselnych), wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000. – „Ant kalno uosys / Na górze jesion” – pieśń miłosna, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000. – „Aik, dukra namo / Idź córko do domu” – pieśń weselna, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000. – „Iškasiau šulnelį / Wykopałem studzienkę” – pieśń miłosna, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000. Polecamy: Stowarzyszenie Litewskiej Kultury Etnicznej w Polsce Mastering: Adam Mart Zdjęcie: Anastazja Sidor z własnoręcznie wykonanymi krajkami. Fot. Julita Charytoniuk Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki Tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Rola kobiet i dziewczynek w obrzędzie kolędowania nie jest oczywista. Dawniej była to domena męska, kolędowali mali chłopcy, kawalerowie oraz żonaci mężczyźni. Z czasem w kolędniczych orszakach zaczęły pojawiać się młode dziewczęta, a dziś zupełnie naturalnym jest obchodzenie domów w składach dowolnych. Początkowo do kolędowania dołączały panienki wyczekujące zamążpójścia, odwiedzające kawalerów z kolędami życzącymi. W audycji pani Janina Dyjach wspomina lokalną wersję tego zwyczaju – młodsze dziewczynki, chodzące po domach 5 stycznia w wigilię Trzech Króli, ośpiewujące z kolędą życzącą starszych od siebie kawalerów, którzy próbują przed nimi czmychnąć. Opowieść jest spleciona ze wspomnieniami dziecinnych zabaw oraz spotkań ze starszymi od siebie mieszkańcami. Opowiada: Janina Dyjach (1942) – śpiewaczka ze Zdzisławic w gminie Dzwola, seniorka słynnego zespołu śpiewaczego „Jarzębina” z Kocudzy. Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezeska Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca. Pieśni w audycji: – Kolęda życząca „Za okienkiem, za maleńkiem”, wyk. Janina Dyjach, nagr. Inez Girek, 2025. Realizacja: Inez Girek Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Czasem ratunek dla tradycyjnych obrzędów przychodzi z nieoczekiwanej strony. Gdy w wioskach ucichły Herody, zniknęli szopkarze, kozy, połaźniki i kolędująca kawalerka, tradycję podtrzymywali i podtrzymują do dziś członkowie Ochotniczej Straży Pożarnej – śpiewający, grający, życzący i zbierający datki na ważne dla społeczności cele. Opowiada: Aleksander Bielak (ur. 1935) – śpiewak, tancerz i plecionkarz-koszykarz ze Zdzisławic w gminie Dzwola. Członek zespołu obrzędowego „Janowiacy”. Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezeska Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca. Pieśni w audycji: – Pastorałka „Pasły się owce”, wyk. Aleksander Bielak, nagr. Inez Girek, 2025. Realizacja: Inez Girek Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego Na zdjęciu: Aleksander Bielak, fot. Inez Girek

Jak daleko jesteśmy w stanie sięgnąć pamięcią, jeśli chodzi o tradycje kolędnicze? Pani Janina Dyjach przechowuje wspomnienia swojego ojca z początków XX wieku, sprzed pierwszej wojny światowej. Jako młody chłopiec chodził z samego rana po szczodrakach, z oracyjkami dla gospodarzy oraz uszytą przez mamę torbą do zbierania wyjątkowych darów. Niegdyś powszechny na Roztoczu, archaiczny zwyczaj szczodrakowania zapisał się jedynie w archiwach oraz ostatnich wspomnieniach. Opowieść wieńczy kolejny skarb pamięci, w przeciwieństwie do szczodraków, wyspiewany – XVII-wieczna kolęda o Ewie. Opowiada: Janina Dyjach (1942) – śpiewaczka i tancerka ze Zdzisławic w gminie Dzwola, seniorka słynnego zespołu śpiewaczego „Jarzębina” z Kocudzy. Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji śpiewaczych oraz wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezeska Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca. Pieśni w audycji: – „Ach, zła Ewa”, wyk. Janina Dyjach, nagr. Inez Girek, 2025. Realizacja: Inez Girek Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. Na zdjęciu: Współczesny szczodraczek-kołaczek. Fot. Inez Girek

Pośnik, czyli wigilia. I wszystko, co wokół niego – mały wszechświat zwyczajów, przygotowań, kolęd, pastorałek, wyjątkowych potraw, życzeń, jednocześnie uniwersalnych i unikalnych dla każdej wsi, a nawet każdej rodziny. Zależnych od czasu i miejsca. Janina Dyjach, śpiewaczka ze Zdzisławic w gminie Dzwola, w towarzystwie swojego sąsiada Aleksandra Bielaka, wspomina okres świąteczny z czasów swojego dzieciństwa zaraz po wojnie. Wiele tradycji Kocudzy, Zdzisławic i całej gminy Dzwola żyje i jest przekazywanych do dziś, ale część trwa już tylko we wspomnieniach starszych mieszkańców. Pani Janina przechowuje wiele takich skarbów pamięci. W rozmowie wspomina okres adwentu i jego wyjątkowe przygotowania, pośnik i wigilijne wróżby, Święta Bożego Narodzenia i mnóstwo różnych grup kolędniczych. To opowieści ze świata, gdzie wymiar obrzędów był pełniejszy i bliższy ludziom. Rozmowę ze śpiewaczką Janiną Dyjach przeprowadziła Inez Girek. W rozmowie uczestniczył także Aleksander Bielak. Janina Dyjach – (ur. 1942) śpiewaczka i depozytariuszka tradycji ze Zdzisławic w gminie Dzwola, od ponad 20 lat członkini zespołu „Jarzębina” z Kocudzy. Do zespołu wniosła piękny głos, dawne pieśni w unikalnych wariantach melodycznych oraz pamięć o dawnych tradycjach. Aleksander Bielak – (ur. 1935) śpiewak, doskonały tancerz i plecionkarz-koszykarz ze Zdzisławic w gminie Dzwola. Członek zespołu obrzędowego „Janowiacy”, wielokrotnie współpracował także z zespołem Jarzębina i innymi okolicznymi formacjami. Audycję zrealizowała: Inez Girek – animatorka kultury z Roztocza, zaangażowana w badania terenowe oraz dokumentację i popularyzację tradycji muzycznych Roztocza; w szczególności wiejskich orkiestr dętych. Wiceprezes Fundacji Piszczałka oraz członkini Stowarzyszenia Dom Tańca. Pieśni w audycji: – „Swarzyłem się z pastuszkiem”, wyk. Janina Dyjach, nagr. Inez Girek, 2025. – „Boże wieczny, Boże żywy”, wyk. Janina Dyjach nagr. Inez Girek, 2025. – „Z tamtej strony dwora”, wyk. Zespół Jarzębina z Kocudzy, nagr. Inez Girek, Filip Majerowski, 2025. – „Oj woły, moje woły”, wyk. Zespół Jarzębina z Kocudzy, nagr. Inez Girek, Filip Majerowski, 2025. – „Ubiraj się, nadobna Marysiu”, wyk. Zespół Jarzębina z Kocudzy, nagr. Inez Girek, Filip Majerowski, 2025. Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Na największy odpust w okolicy – w dniu Matki Boskiej Zielnej – do Puńska przyjeżdżają tłumy. Są wśród nich zwolennicy jarmarku sztuki ludowej, na którym można kupić tradycyjne rękodzieło i spróbować lokalnych potraw; dla innych atrakcją są występy zespołów śpiewaczych z okolic Puńska i z Litwy. Niezmiennie od kilkudziesięciu lat odbywa się tam konkurs wieńców dożynkowych przygotowywanych przez instytucje, zespoły i rodziny. Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek. Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Kapela Batareja, Pieśni Piękne, Biele. Pieśni w audycji: – „Už jūrų marių už mėlynųjų/A niebieskimi morzami”, pieśń miłosna, wyk. zespół folklorystyczny GIMTINĖ z Puńska, nagr. Julita Charytoniuk, sierpień 2025. – „Oi, tu rugeli/Oj, ty żytko”, wyk. zespół folklorystyczny ALNA z Puńska, z albumu Punsko folkloro ansamblis „ALNA”, nagr. Radio Białystok 1999–2000. Realizacja: Julita Charytoniuk Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego” Na zdjęciu: Anastazja Sidor. Fot. Piotr Łozowik

W okolicach Puńska jeszcze całkiem niedawno odbywało się wiosenne kolędowanie. Kawalerowie wędrowali od domu do domu śpiewając, wygłaszając oracje, życząc gospodarzom urodzaju, a pannom rychłego zamążpójścia. Inny ważnym elementem obrzędowości wielkanocnej są pięknie zdobione pisanki. Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek. Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Kapela Batareja, Pieśni Piękne, Biele. Pieśń w audycji: „Per Punsko miestą / Przez miasto Puńsk”, pieśń wielkanocna śpiewana podczas chodzenia po Allelui [lit. Valavimas], wyk. zespół folklorystyczny GIMTINĖ z Puńska, nagr. Julita Charytoniuk, 2025. Realizacja: Julita Charytoniuk Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Anastazja Sidor opowiada o człowieku, który stał się inspiracją zarówno dla etnomuzykologów, jak i litewskich praktyków śpiewu. Jonas Jakubauskas/Jan Jakubowski (1908–2000) całe życie mieszkał na wsi nieopodal Sejn. Brał udział w dawnych obrzędach i pracach polowych, a w jego repertuarze kryło się wiele starych pieśni. Opowiada: Anastazja Sidor – etnografka, badaczka i animatorka kultury litewskiej, twórczyni krajek. Audycję zrealizowała: Julita Charytoniuk – śpiewaczka, bębnistka, kulturoznawczyni, animatorka kultury. Od kilkunastu lat prowadzi badania terenowe w Polsce oraz na Polesiu ukraińskim i białoruskim. Dokumentuje i wykonuje pieśni, opracowuje i wydaje płyty z muzyką tradycyjną. Prowadzi warsztaty śpiewu, często we współpracy z wiejskimi wykonawcami, od których wciąż się uczy. Współtworzy zespoły: Z Lasu, Kapela Batareja, Pieśni Piękne, Biele. Pieśni w audycji w wykonaniu Jonasa Jakubauskasa: – „Gary baralio/Na końcu pola” – pieśń żniwna – „Aš pagiružais, aš pamaružais/Idąc przy lesie, idąc przy morzu” – „Namo, rugeliai/Do domu żytko” – pieśń żniwna Nagr. Juozas Vaina, archiwum etnomuzykologicznego Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru. Realizacja: Julita Charytoniuk Mastering: Adam Mart Na zdjęciu: Jonas Jakubauskas. Fot. Małgorzata Czyżewska, Fundacja Pogranicze z Sejn Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego”

W polskiej tradycji wśród pieśni religijnych znajdziemy utwory wybitne pod względem tekstowym i melodycznym. Wiele takich zabytków dawnych brzmień przechowało się dzięki ludności wiejskiej, która praktykowała śpiewanie zgodnie z kalendarzem liturgicznym. Stosunkowo nowym zwyczajem są perygrynacje świętych obrazów – ogólnopolskiej wędrówki kopii obrazu Matki Bożej Częstochowskiej i mniejszych, parafialnych. Niemniej wizyty wizerunków osób świętych w domostwach były niezwykle ważnym dla społeczności przeżyciem duchowym i wspólnotowym. A zdarzeniom tym towarzyszył śpiew. O pozycji przedstawień świętych w religijności społeczności wiejskich i jej źródłach z Małgorzatą Dubasiewicz rozmawia Katarzyna Rosik. ● Małgorzata Dubasiewicz – doktor nauk humanistycznych, etnolożka i archeolożka. Pracuje w Oddziale Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku. W kręgu jej zainteresowań są antropologia wizualna, antropologia rzeczy, etnografia wsi, muzeologia. ● Koło tradycji – o tym, co powtarzalne i niepowtarzalne w muzyce tradycyjnej. Cykl poświęcony przemianom w kulturze muzycznej wsi, której coraz częściej orędownikami i praktykantami stają się ludzie z miasta. ● W nagraniu wykorzystano utwory: – „Kto Maryję kocha” (fragment), wyk. Maria Kowalik z Sędka, nagr. Maniucha Bikont, 2014 – „O prześliczny obrazie” (w dwóch częściach), wyk. Zofia Kucharczyk i śpiewaczki z Gałek, nagr. Ewa Grochowska, wrzesień 2007 – „O Matko, źle się na świecie dzieje” (fragment), wyk. Maria Kowalik z Sędka, nagr. Maniucha Bikont, 2014 – „Serdeczna Matko, Opiekunko ludzi” (fragment), wyk. śpiewaczki z Czerchowa, nagr. Rosik, 2017 – „Zdrowaś Maryjo”, wyk. Maria Siwiec, nagr. Rosik, Toruń 2017 – „O Matko Boska Gidelska” (fragment), wyk. Zofia Kucharczyk i śpiewaczki z Gałek, nagr. Ewa Grochowska, wrzesień 2007 ● Polecamy: – zapraszamy wkrótce do wysłuchania rozmowy z Marią Siwiec z Gałek, która opowie o śpiewaniu za obrazem ● Nagranie i montaż: Katarzyna Rosik Montaż i mastering: Adam Mart ● Podkast powstał w ramach programu muzykatradycyjna.pl realizowanego przez Forum Muzyki Tradycyjnej we współpracy z Narodowym Instytucie Muzyki i Tańca w ramach działań Pracowni Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Program jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

O życiu w domu pełnym instrumentów, misji wychowania dzieci w muzyce oraz o tym, jak remont u teściowej może zaowocować powstaniem kapeli. Małżeństwo Glinków z Myszyńca, czyli Kasia i Darek, to prawdziwi pasjonaci kurpiowskiej tradycji. Są członkami zespołu „Kurpiowszczyzna”, ale nie poprzestają na próbach w ośrodku kultury czy na występach scenicznych. Grają przy każdej możliwej okazji, często po pracy, w domu lub na spotkaniach towarzyskich. W takim środowisku dorasta czwórka ich dzieci – Bartek, Wojtek, Ola i Basia. Dzieciaki bardzo szybko, w naturalny sposób, zainteresowały się graniem. Właśnie tak kilka lat temu powstała rodzinna kapela Glinków. Jednak na muzyce Glinkowie nie poprzestają – oboje uczą się rękodzieła u lokalnych twórców ludowych. Kasia tworzy wycinanki i kwiaty z bibuły, natomiast Darek plecie koszyki z korzeni sosny. Rozmowę z rodziną Glinków przeprowadziła Joanna Turek. W nagraniu wykorzystano utwory: – „Okrąglak”, wyk. Kapela Glinków – „Moja mamo, jado goście”, wyk. Kapela Glinków – „Powolniak”, wyk. Kapela Glinków Nagranie i montaż: Joanna Turek Montaż i mastering: Adam Mart Fot. Joanna Turek Podkast powstał w ramach programu muzykatradycyjna.pl realizowanego przez Forum Muzyki Tradycyjnej we współpracy z Narodowym Instytucie Muzyki i Tańca w ramach działań Pracowni Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Program jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Węgierskie domy tańca były wzorem dla grupki zapaleńców, którzy w połowie lat 90. rozpoczęli swoją przygodę z polską muzyką tradycyjną wykonywaną in crudo. Tak powstało Stowarzyszenie Dom Tańca w Warszawie. Nieprzypadkowo zapewne – bo czy można wierzyć w takie przypadki – niedługo po nich na tę samą drogę, początkowo bezwiednie, wkroczyła para młodych ludzi. Dorota Murzynowska i Marcin Żytomirski. Bez ich pracy, zaangażowania i niezwykłej energii nie sposób sobie wyobrazić dziś środowiska, które zajmuje się muzyką tradycyjną, zwłaszcza tą z centralnej Polski. Od ponad 10 lat patronują jednemu z najważniejszych dlań adresów – Ambasadzie Muzyki Tradycyjnej na Jazdowie w Warszawie. O fenomenie Ambasady i o swoich muzycznych doświadczeniach Dorota Murzynowska rozmawiała z Marcinem Lorencem. W nagraniu wykorzystano utwory: – Rdzuchowiak, wyk. Kapela Jana Gacy: Jan Gaca – skrzypce, Walenty Mirecki – basy, Mieczysław Sadowski – bębenek, z płyty „3 x Gace/ Mistrzowie”, wyd. Muzyka Odnaleziona, Warszawa 2012 – „Świętokrzyskie góry, świętokrzyskie lasy” – wyk. Maria Gałka, z płyty „ Śpiewa Maria Gałka”, wyd. Stowarzyszenie Dom Tańca 2016. – „Oczepinowy”, wyk. Tęgie Chłopy, z płyty „Wesele!”, 2017 Polecamy: – Stowarzyszenie Dom Tańca https://domtanca.art.pl/ https://www.facebook.com/domtanca – Ambasada Muzyki Tradycyjnej https://www.facebook.com/ambasadamuzykitradycyjnej https://www.instagram.com/ambasada_muzyki_tradycyjnej/ – Tęgie Chłopy https://tegiechlopy.pl/ https://www.facebook.com/tegiechlopy https://www.instagram.com/tegiechlopy/ https://open.spotify.com/artist/5VqhAnuP1aw5jeRZV4Gi4U?si=9GHOA43JR-ewxnU9qkygNg Nagranie i montaż: Marcin Lorenc Montaż i mastering: Adam Mart Podkast powstał w ramach programu muzykatradycyjna.pl realizowanego przez Forum Muzyki Tradycyjnej we współpracy z Narodowym Instytucie Muzyki i Tańca w ramach działań Pracowni Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Program jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Jest jednym z założycieli stowarzyszenia Domu Tańca w Warszawie. Od samego początku zafascynowany muzycznymi tradycjami centralnej Polski, a z biegiem czasu jedną z największych pasji stały się dlań dudy oraz muzyka Wielkopolski. Bohaterem tego odcinka z cyklu „O muzyce osobiście” jest Antoni Beksiak. Muzyk tradycyjny i eksperymentalny, badacz zjawisk kulturowych, krytyk. Wraz z zespołem „Niewte” podjął się próby przeniesienia tradycyjnej nuty w świat dźwięków elektronicznych i kultury klubowej. Jak dziś patrzy na środowisko in crudo z perspektywy 30. lat? O tym wszystkim w niniejszym odcinku. Antoni Beksiak o muzyce osobiście w rozmowie z Marcinem Lorencem W nagraniu wykorzystano utwory: – „Kapela Piotra Gacy. Oberek Jaźwieca”, wyk. Piotr Gaca – skrzypce, Leon Rek – basy, Józef Papis – bębenek, nagr. Przystałowice Duże 1982, płyta „3 x Gace/ Mistrzowie”, wyd. Muzyka Odnaleziona, Warszawa 2012 – „Jakżem jo jechoł koło miasteczka”, wyk. Piotr Kubiak, Biskupiański Zespół Folklorystyczny z Domachowa i Okolic, Biskupiański Gościniec; nagr. 01.09.2011 – „Wiwat”, wyk. Kapela dudziarska, Walenty Żmuda – skrzypce podwiązane, Szczepan Sadowski – dudy, płyta „Grajcie dudy, grajcie basy. Polish folk music”, wyd. Polskie Nagrania, Warszawa 1976 – „Niech się koła toczą”, wyk. Niewte, Antoni „Baskak” Beksiak – elektronika, sample, Maciej Filipczuk – skrzypce, Marcin Lorenc – skrzypce z wykorzystaniem głosu Stanisławy Maciągowskiej „Oj batem konia batem ale niech się koła toczom” (oryginalne nagranie ISPAN), płyta „Osmętnica Electronica”, wyd. Unzipped Fly Records 2021 Nagranie i montaż: Marcin Lorenc Montaż i mastering: Adam Mart Fot. Małgorzata Kaznowska / Studio Lewarto Podkast powstał w ramach programu muzykatradycyjna.pl realizowanego przez Forum Muzyki Tradycyjnej we współpracy z Narodowym Instytucie Muzyki i Tańca w ramach działań Pracowni Muzyki i Tańca Tradycyjnego. Program jest finansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

W tej audycji usłyszycie kilka pieśni w wykonaniu śpiewaczek z Biskupizny: Pani Anny Chudej, Beaty Kabały i Marii Polowczyk. Będzie można posłuchać także Kapeli Dudziarskiej Krzysztofa Polowczyka i Małgorzaty Szymankiewicz. Zapraszam na muzyczną podróż po Biskupiźnie. ■ Audycję zrealizowała: Martyna Żurek – śpiewaczka, skrzypaczka i tancerka z Regionu Kozła Pieśni w audycji: – „Tam u jeziora”, wyk. Maria Polowczyk – równy „Czerwone jagody”, wyk. Anna Chuda, Beata Kabała (śpiew), Krzysztof Polowczyk (dudy), Maria Polowczyk (skrzypce podwiązane) – „Serdeczna matko”, wyk. Maria Polowczyk Mastering: Adam Mart Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego

Zapraszamy do wysłuchania audycji, w której wybitna mistrzyni – pani Ania Chuda – opowiada o tym, jak na jej ukochanej Biskupiźnie kobiety świętowały i do dziś świętują Katarzynki. Dlaczego kobiety i dlaczego akurat Katarzynki – odpowiedzi na te i inne pytania znajdziecie w pocztówce. ■ Audycję zrealizowała: Martyna Żurek – śpiewaczka, skrzypaczka i tancerka z Regionu Kozła. Anna Chuda – wybitna biskupiańska śpiewaczka, gawędziarka i tancerka ludowa urodziła się w 1946 roku w Posadowie w powiecie gostyńskim. Pochodzi w zaangażowanej w kultywowanie lokalnego dziedzictwa rodziny. Jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych aktywnych artystek ludowych mikroregionu Biskupizny, rozmiłowana w tym mikroregionie od dzieciństwa, przejęła od poprzednich pokoleń ogromny zasób wiedzy o biskupiańskich zwyczajach i imponujący repertuar tradycyjnych pieśni i przyśpiewek liczący setki, a może i tysiące utworów. Całym tym zasobem niezwykle chętnie dzieli się z innymi przy różnych okazjach. Pieśń w audycji: – „Tam na moście trawa rośnie”, wyk. Anna Chuda Mastering: Adam Mart ■ Audycja została zrealizowana przez Forum Muzyki tradycyjnej w ramach zadania „Wywiad swobodny – rozmowy o kulturze tradycyjnej” w 2025 r. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego