Στο φετινό Χριστουγεννιάτικο σπέσιαλ επεισόδιο φιλοξενούμε τη πολυαγαπημένη Σοφία Γκιούσου, η οποία έχει ζήσει την ξενιτιά σε “hard mode”: από τον Πειραιά στο Λονδίνο των 00s-10s, μετά Ντουμπάι, Καλιφόρνια και πάλι πίσω Αγγλία, δουλεύοντας σε public policy ρόλους σε Airbnb, Google και πλέον στη Roblox. Μιλάμε για την καθημερινότητα του μετανάστη σε Λονδίνο, Αμερική, Εμιράτα, και Νότιο Αμερική: οι άγραφοι “κώδικες” που μαθαίνεις όταν αλλάζεις ήπειρο, ασφάλεια, γραφειοκρατία, φαγητό, ελληνική κοινότητα, σουβλάκια, Πάσχα, και την (σχεδόν) καθολική εμπειρία όλων όσοι κάποια στιγμή μάζεψαν μια βαλίτσα και έφυγαν.
(00:00:00) Intro
(00:00:32) H «Σοφία του Λονδίνου»
(00:02:32) Ελλάδα και τα πρώτα βήματα στο Λονδίνο
(00:08:14) Τι είναι το public policy;
(00:18:40) Google στην Καλιφόρνια και Roblox
(00:27:18) Ασφάλεια
(00:37:10) Οι «κώδικες» μιας πόλης ως μετανάστης
(00:49:48) Φαγητό!!!
(01:14:14) Γραφειοκρατία
(01:37:37) Μικρές ιστορίες ξενιτιάς
Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.
Σε αυτό το επεισόδιο ανεβαίνουμε στο πέμπτο σκαλί της κοσμικής μας κλίμακας: πώς μετρήσαμε την ταχύτητα του φωτός; Παρότι δε μοιάζει με απόσταση, η ταχύτητα του φωτός είναι απαραίτητη για τις μετέπειτα αποστάσεις για τα αστέρια και ακόμα παραπέρα.
(00:00:00) Pre-show: Πιάσανε τα κρύα
(00:07:26) Intro
(00:07:45) Veritasium video
(00:10:18) Η Αρχή
(00:17:05) Roemer & Huygens
(00:20:42) Bradley
(00:24:22) Fizeau
(00:26:26) Maxwell
(00:29:30) Michelson
(00:39:00) Einstein
(00:42:43) Essen-Gordon-Smith
(00:46:46) Σοκολάτα και μικροκύματα
(00:49:36) Outro
(00:49:47) Post-show: Ο Θέμος στο τέλος του κόσμου
Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.
Σε αυτό το επεισόδιο ανεβαίνουμε στο τέταρτο σκαλί της κοσμικής μας κλίμακας και μετράμε τη «γειτονιά» μας: το ηλιακό σύστημα. Ο Κοπέρνικος βάζει τον ήλιο στο κέντρο (έστω και ως «μαθηματική διευκόλυνση»), ο Μπράχε γεμίζει τον ουρανό με ακριβείς μετρήσεις, ο Κέπλερ κάνει το επικό άλμα από τους κύκλους στις ελλείψεις και ο Νεύτωνας δείχνει ότι όλα αυτά βγαίνουν από έναν απλό νόμο βαρύτητας.
(00:00:00) O μεσημβρινός του Greenwich
(00:04:04) Intro
(00:04:20) To 4ο σκαλί: οι πλανήτες
(00:09:45) Μπράχε & Κέπλερ
(00:22:44) Αποστάσεις, μονάδες και πλανήτες
(00:33:07) Πλατωνικά στερεά deep dive
(00:38:15) Outro
(00:38:24) Post-show: Γιάννης NBA
Πετάμε ως τη Βιρτζίνια για να λύσουμε (και να ξεπουλήσουμε με 1 εκατομμύριο δολάρια) το τελευταίο μυστικό του κρυπτογραφημένου γλυπτού Kryptos έξω από τη CIA, βουτάμε στη σκοτεινή ύλη και σε μια φρέσκια πιθανή ανίχνευση από το Τόκιο, σχολιάζουμε το διαστημικό σίριαλ NASA–SpaceX–Blue Origin με Artemis, New Glenn και μια «low budget» αλλά πανέξυπνη αποστολή προς τον Άρη, κατεβαίνουμε στη Γη με αρχαίες «τσίχλες» που αποκαλύπτουν πώς μοιράζονταν τις δουλειές άνδρες και γυναίκες στη νεολιθική εποχή, ενθουσιαζόμαστε με μια νέα πειραματική θεραπεία για αυτοάνοσα που υπόσχεται μόνιμη ύφεση, και κλείνουμε ελληνικά, με τα ηφαίστεια της Σαντορίνης και του υποθαλάσσιου Κολούμπο που φαίνεται πως είναι πολύ πιο «συνδεδεμένα» απ’ όσο νομίζαμε.
(00:00:00) Pre-show: Retrospect
(00:06:58) Intro
(00:07:13) Πώς δουλεύει αυτό το podcast
(00:08:10) Kryptos
(00:14:36) Σκοτεινή Ύλη
(00:23:12) Voyager
(00:24:14) Artemis & SpaceX
(00:33:02) Blue Origin
(00:36:52) NASA Escapade
(00:44:57) Αρχαίες Τσίχλες
(00:48:33) CAR-T
(00:56:35) Οι σεισμοί της Σαντορίνης
Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.
Στο σημερινό επεισόδιο ανεβαίνουμε στο τρίτο σκαλί της κοσμικής κλίμακας και τα βάζουμε… με τον Ήλιο. Ήρωάς μας ο Αρίσταρχος, που με ένα μισοφέγγαρο και λίγη γεωμετρία τόλμησε να βάλει τον Ήλιο στο κέντρο.
(00:00:00) Pre-show: Nancy Roman telescope LIVE!
(00:07:26) Intro
(00:07:41) Αρίσταρχος
(00:19:36) Διάβαση της Αφροδίτης
(00:26:28) Σύγχρονες μέθοδοι
(00:28:59) Outro
(00:29:09) Post-show: Ζωή με δύο κινητά & ζωή στη NASA
Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.
Συνεχίζουμε στο 2ο σκαλί της σκάλας των κοσμικών αποστάσεων με το φεγγάρι: σχήμα, μέγεθος, απόσταση. Από τον Αριστοτέλη και τον Αρίσταρχο μέχρι τα ρετρό-ανακλαστικά της NASA και τα λέιζερ που μετράνε σήμερα τη θέση της Σελήνης – και ανακαλύπτουν ότι απομακρύνεται λίγα εκατοστά κάθε χρόνο.
(00:00:00) Pre-show: Επίσκεψη στο Air & Space Museum
(00:09:32) Intro
(00:09:48) Τι θέλουμε να βρούμε για το φεγγάρι
(00:20:44) Μοντέρνες μέθοδοι
(00:31:07) Outro
(00:31:21) Post-show: Σειρές
Επιστρέφουμε για 11η σεζόν! Θέμα μας η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao.
Στο πρώτο σκαλί μετράμε τη Γη: Αριστοτέλης, Ερατοσθένης, Ποσειδώνιος, Αλ-Μπιρούνι, Νεύτωνας, μοντέρνα γεωδαισία—και ένα DIY πείραμα που κάνεις από… το παράθυρο αεροπλάνου. Και εντυπώσεις του Γιώργου από την μετακόμιση στην Αμερική.
(00:00:00) Pre-show
(00:01:50) Intro
(00:02:04) Εισαγωγή
(00:05:09) Αριστοτέλης
(00:07:16) Ερατοσθένης
(00:12:30) Ποσειδώνιος
(00:14:23) Al Biruni
(00:20:40) Μοντέρνες μέθοδοι
(00:23:20) Νεύτωνας & Έβερεστ
(00:28:28) Outro
(00:28:40) Αμερική!!!!!
Καλεσμένος μας σε αυτό το επεισόδιο ο φυσικός σωματιδιακής φυσικής Αντώνης Παπανέστης, επικεφαλής της ομάδας στο Rutherford Appleton Laboratory για το πείραμα LCHb στο CERN. Από τη φυσική σωματιδίων και τους ανιχνευτές Cherenkov μέχρι τη διαφορά ύλης–αντιύλης, μαθαίνουμε τι μετρά πραγματικά το LHCb, πώς οργανώνονται 1000 ερευνητές σε ένα paper και ποια είναι τα επόμενα βήματα για τον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων.
Το πρόσφατο άρθρο στο Nature που σχολιάζεουμε: The Large Hadron Collider Discovers Antimatter Behaving Oddly in New Class of Particles | Scientific American
(00:00:00) Pre-show
(00:01:20) Intro
(00:09:40) Ποιός είναι ο Αντώνης;
(00:14:19) Πώς δουλέυει ο LHC;
(00:26:16) Αντιύλη
(00:39:17) Το τελευταίο paper
(00:50:13) Το μέλλον του LHC
(00:55:02) Πώς γίνονται τα paper reviews
(00:59:02) Τα άλλα πειράματα στο LHC
(01:01:13) Outro
Για άλλη μία χρονιά σχολιάζουμε τα Νόμπελ της σουηδικής ακαδημίας. Φέτος Φυσική πήγε στο μακροσκοπικό φαινόμενο σήραγγας, και την απαρχή των κβαντικών υπολογιστών. Εξηγούμε τι μετρήθηκε (μετάβαση από θερμική σε καθαρά κβαντική «διαφυγή»), γιατί χρειάζονται χαμηλές θερμοκρασίες/χαμηλός θόρυβος, και πώς αυτό συνδέεται—αλλά δεν ταυτίζεται—με τους κβαντικούς υπολογιστές.
(00:00:00) Το πιο κουλό μύνημα
(00:03:22) Intro
(00:03:38) Τα παρασκήνια των Νόμπελ
(00:11:50) Υπεραγωγιμότητα
(00:15:48) Δίοδοι Josephson
(00:20:20) Nobel 2025
(00:37:36) Outro
(00:37:48) Tier list
Στο σημερινό επεισόδιο ξεκινάμε με τις καλοκαιρινές αστροφωτογραφίες (Dumbbell/M27, εξορμήσεις έξω από τη Λαμία) και περνάμε στα μεγαλύτερα επιστημονικά νέα: ξεκαθαρίζουμε τι «βρέθηκε» πραγματικά στον Άρη (ενδείξεις, όχι απόδειξη ζωής), συζητάμε ένα ηχηρό retraction σε fast radio burst λόγω καλιμπραρίσματος, και μια κομψή επιβεβαίωση της Γενικής Σχετικότητας από LIGO μέσω του «κουδουvίσματος» μετά τη συγχώνευση μαύρων τρυπών. Ρίχνουμε ματιά στο σπάσιμο συμμετρίας CP σε βαρυόνια από το LHCb, καμαρώνουμε για την πρώτη οπτική σύζευξη διαστημοσκάφους–Γης με laser από τα ελληνικά τηλεσκόπια Κρυονερίου & Χελμού (NASA Psyche), αγγίζουμε την ενήλικη νευρογένεση στον ιππόκαμπο και μια πολλά υποσχόμενη θεραπεία για διαβήτη τύπου 1 με βλαστοκύτταρα—και κλείνουμε με χαλαρό tech banter για κινητά, μπαταρίες και foldables.
(00:00:00) Pre-show: Καλοκαρινές αστροφωτογραφίες
(00:06:37) Ιntro
(00:06:56) Ζωή στον Άρη
(00:15:13) Μούφα τα fast radio bursts
(00:21:02) LIGO
(00:25:05) Σπάσιμο συμμετρίας σε βαρυόνια
(00:30:40) Οπτικές επικοινωνίες στο διάστημα
(00:36:11) Νέοι νευρώνες στον εγκέφαλο
(00:40:24) Νέα θεραπεία για διαβήτη
(00:46:48) Outro
(00:47:01) iPhone Air
Το καλοκαιρινό special είναι εδώ: fact-based, επιστημονικές συμβουλές για να κρατηθούμε δροσεροί το καλοκαίρι.
(00:00:00) Pre-show: Superman
(00:03:48) Intro
(00:04:02) Εισαγωγή στο “Καλοκαιρινό Special”
(00:06:25) Ανεμιστήρες
(00:14:05) A/C
(00:15:58) Αυτοκίνητο: παράθυρα ή A/C;
(00:21:00) Δουλεύουν οι Βεντάλιες;
(00:23:33) Σκίαση & φυσικός αερισμός στο σπίτι
(00:30:42) Το DIY freezer-fan hack του Θέμου
(00:33:20) Outro
(00:33:32) Ταινίες & Σειρές
(00:00:00) Pre-show: καφέδες
(00:03:23) Intro
(00:03:39) Vera Rubin
(00:16:21) Ed Smylie (ποιός;)
(00:18:28) Μιόνια
(00:20:17) Hubble tension
(00:23:37) Jades+Big Wheel
(00:28:13) Voyager
(00:29:06) Altermagnets
(00:34:50) Outro
(00:35:01) Το defense του Γιώργου
(00:00:00) Pre-show: Αστροφωτογραφία
(00:07:38) Intro
(00:07:52) Αρχές Κβαντικής Ιδέας
(00:09:42) Υπέρυθρη Ακτινοβολία
(00:12:20) Το Ιδανικό “Μελανό Σώμα”
(00:18:02) Υπεριώδης Καταστροφή
(00:19:48) Ισοκατανομή & Βαθμοί Ελευθερίας
(00:29:25) Max Planck: Η Κβάντωση Ενέργειας
(00:41:27) Millikan vs Einstein: Απόδειξη Φωτονίων
(00:47:05) Outro
(00:47:15) AI στην Έρευνα
(00:00:00) Pre-show: Καιρός στο Σαντιάγο & Los Angeles
(00:03:07) Intro
(00:03:22) Νεύτωνας & η σωματιδιακή θεωρία του φωτός
(00:05:40) Fresnel & η κυματική θεωρία του φωτός
(00:10:51) Einstein & το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο
(00:21:14) Millikan & η μέτρηση της σταθεράς του Planck
(00:25:01) Compton & ο σκεδασμός των φωτονίων
(00:32:49) Outro
(00:33:01) Post-show: Mission Impossible
Σε αυτό το επεισόδιο κοιτάμε τις τελευταίες εξελίξεις στις αποστολές Voyager, εξωπλανήτες, γονιδιακή θεραπεία και… πορτοκαλί γάτες! 🚀🐱
Pre-show: Andor
Νέα των Voyager: Επικοινωνίες & Thrusters
Φωσφίνη στον Κάππα 218 B;
Σοβιετικό Probe της δεκαετίας ’70 επανεμφανίζεται
Gerard ’t Hooft: «Η Κβαντομηχανική θα αλλάξει»
Ένατος Πλανήτης… ή Nibiru;
Παγκόσμιο Πρωτοποριακό Gene-Therapy Baby
Γιατί υπάρχουν πορτοκαλί γάτες;
Gaia: Τρισδιάστατη απεικόνιση του Γαλαξία μας
Post-show: Σχέδια & Κουρέματα στο NASA Budget
Επικοινωνία
(00:00:00) Pre-show: Andor
(00:05:07) Intro
(00:05:22) Voyager
(00:10:11) Φωσφίνη στον εξωπλανήτη Κάππα 218 B
(00:17:17) Σοβιετικό probe της δεκαετίας ’70 crash-landing
(00:19:25) Η κβαντομηχανική είναι μπαρούφες
(00:24:39) Πλανήτης 9
(00:29:28) Gene-therapy baby
(00:34:55) Πορτοκαλί γατες
(00:37:24) Gaia: 3D χάρτης του Γαλαξία μας
(00:40:31) Outro
(00:40:43) Post-show: NASA budget cuts
(00:00:00) Pre-show: Κύβος Ρούμπικ
(00:05:18) Intro
(00:05:34) Κυματοσωματιδιακή Διττότητα
(00:07:43) Louis de Broglie
(00:10:52) Διάθλαση ηλεκτρονίων σε κρυσταλλικά πλέγματα
(00:13:52) Πείραμα Davisson–Germer το κύμα ηλεκτρονίων
(00:18:36) Πείραμα διπλής σχισμής
(00:21:56) Pilot Wave vs. Κοπεγχάγη: άλλη οπτική
(00:30:24) Παράδοξο των τριών σχισμών
(00:33:58) Outro
(00:34:09) ChatGPT & AI στην εκπαίδευση
(00:00:00) Pre show: Dubai Chocolate
(00:04:38) Intro
(00:04:52) Εισαγωγή στην εξίσωση Dirac
(00:07:20) Βιογραφία του Paul Dirac
(00:10:17) Προβλήματα QM & ειδικής σχετικότητας
(00:19:00) Τεχνικά χαρακτ ηριστικά (spinors & “αρνητικές” λύσεις)
(00:23:28) Πρόβλεψη αντιύλης & συνέπειες
(00:26:27) Outro
(00:26:39) Post-show: ChatGPT όπως λέγαμε Google
(00:00:00) Pre-show 1: Dubai Chocolate
(00:02:07) Pre-show 2: Εξωπλανήτες
(00:07:09) Intro
(00:07:26) Lamb Shift
(00:15:49) Η λύση του Hans Bethe
(00:20:19) Ακρίβεια & υπολογιστικές προκλήσεις
(00:26:50) Γιατί υπάρχει το Lamb Shift μαμά;
(00:28:05) Outro
(00:28:13) Post-show: AI & ChatGPT
(00:00:00) Γεωργακόπουλος meetup
(00:07:28) Intro
(00:07:43) Τι είναι οι ανισότητες Bell;
(00:13:11) Το παράδοξο του Αϊνστάιν και η μη-τοπικότητα
(00:18:21) Το πείραμα του Bell, μια ιδέα που αλλάζει το παιχνίδι
(00:33:01) Το Νόμπελ του 2022 και η πειραματική επιβεβαίωση
(00:35:19) Outro
(00:35:31) Post-show: Severance
Σε αυτό το επεισόδιο ξεκινάμε με Πασχαλινά μυστήρια (γιατί παραλίγο να πέσει 13 Απριλίου!) και καταλήγουμε στις πιο συναρπαστικές εξελίξεις στην κοσμολογία. Μαθαίνουμε γιατί το Voyager συνεχίζει να στέλνει σήμα, πώς το τηλεσκόπιο DESI ίσως αλλάξει το μοντέλο του σύμπαντος, και τι παίζει με τη σκοτεινή ενέργεια που… ίσως και να φρενάρει. Αναφέρουμε επίσης το Vera Rubin, το Nancy Grace Roman και τον νέο «ρεκόρ» νετρίνου από τη Μεσόγειο.
Pre-show: Το λάθος του Neil deGrasse Tyson για το Πάσχα
Voyager & πυρηνικά καύσιμα – NASA Turns Off 2 Voyager Science Instruments to Extend Mission
DESI και σκοτεινή ενέργεια – The Standard Cosmology Model May Be Breaking
Τηλεσκόπιο Vera Rubin – NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory Installs LSST Camera on Telescope | NOIRLab
James Webb και περιστρεφόμενοι γαλαξίες – A new puzzling observation by James Webb Space Telescope: Galaxies in the deep universe rotate in the same direction
Nancy Grace Roman Space Telescope – Το νέο διαστημικό τηλεσκόπιο που έρχεται το 2027 για deep-field χαρτογράφηση γαλαξιών. NASA Successfully Joins Sunshade to Roman Observatory’s ‘Exoskeleton’
Hubble tension – Το μυστήριο με τις διαφορές στις τιμές της σταθεράς του Hubble ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης. New Distance Measurement Highlights Hubble Tension - Sky & Telescope
Προσσελήνωση Blue Ghost – Ιδιωτική αποστολή της NASA πετυχαίνει τελικά ασφαλή προσσελήνωση. After Lunar Disappointments, NASA Hits the Jackpot With Blue Ghost Moon Lander - The New York Times
Mysterious radio pulses traced to dance of stellar dwarfs | Science | AAAS
Νετρίνα και ρεκόρ ενέργειας – Ανιχνεύθηκε το πιο ενεργητικό νετρίνο στην ιστορία, από τηλεσκόπιο στη Μεσόγειο. An Ultrahigh Neutrino Detection Makes Waves
Post-show: Θέμος ΠΕΝΤΑΚΑΛΟΣ!
Επικοινωνία
(00:00:00) Pre-show: Το λάθος του Tyson
(00:05:20) Intro
(00:05:38) Voyager
(00:10:38) DESI και σκοτεινή ενέργεια
(00:26:21) Τηλεσκόπιο Vera Rubin
(00:29:27) James Webb και περιστρεφόμενοι γαλαξίες
(00:33:27) Nancy Grace Roman Space Telescope
(00:35:38) Hubble tension
(00:40:02) Προσελήνωση Blue Ghost
(00:41:25) Slow pulsars
(00:43:22) Νετρίνα και ρεκόρ ενέργειας
(00:45:35) Outro
(00:45:45) Θέμος ΠΕΝΤΑΚΑΛΟΣ