Z Marcinem Wrońskim z SGH odkrywamy historię gospodarczą Polski. Na najnowszy odcinek podcastu GRAPE | Tłoczone z danych zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Piotr Żoch (GRAPE). Do posłuchania!
Czym jest historia gospodarcza? Jak można badać dawne dzieje w ekonomii? Czy współczesne miary gospodarcze, jak PKB, mają zastosowanie do przeszłości? Skąd ekonomiście czerpią dane do rekonstrukcji polskiej gospodarki? Na jakie trudności napotykają np. przy szacowaniu danych dla gospodarki w XI wieku? Jak się lustruje majątki królewskie czy inwentarze chłopskie? Co nam mówią przedwojenne statystyki cen i płac?
Czym był polski Złoty Wiek w gospodarce? Jak wypadała gospodarka Polski na tle Anglii czy Holandii? Co było kluczowym czynnikiem różnic gospodarczych? Jak wyglądały zasoby ludzkie, urbanizacja i nierówności w XVI-wiecznej Polsce?
Jaki wpływ na gospodarkę miała epidemia dżumy w Europie Zachodniej i jej brak w Polsce? Kiedy w Polsce pojawiła się gospodarka rynkowa? Jaką rolę pełniły w tym procesie miasta i mieszczaństwo? Co zmieniły zabory? Gdzie rozpoczął się proces industrializacji Polski i jak przebiegał?
Jaka była dynamika wzrostu gospodarczego w II RP? Jak przebiegała integracja gospodarcza państwa po zaborach? Jaki był wpływ inwestycji publicznych na rozwój? Jaką rolę odegrała reforma rolna? Jakie były jej skutki społeczne? Czy nierówności wzrosły? Plus lista priorytetów ekonomicznych II RP.
Marcin Wroński jest adiunktem w Kolegium Gospodarki Światowej Szkoły Głównej Handlowej. W trakcie doktoratu odbył półroczną wizytę badawczą w Paryskiej Szkole Ekonomii na zaproszenie prof. Thomasa Piketty’ego. W roku akademickim 2024-2025 był visiting fellow w Centrum Studiów Europejskich Uniwersytetu Harvarda. Współpracuje również z World Inequality Database, Global Labor Organization, CERGE-EI Foundation. Członek Komisji Nadzoru Finansowego. Bada nierówności ekonomiczne i mobilność społeczną w Polsce. Interesuje się również polityką publiczną oraz historią gospodarczą. Jest kierownikiem grantu Narodowego Centrum Nauki OPUS „Długookresowa zmiana nierówności ekonomicznych i mobilności międzynarodowej w Polsce”.
Strona internetowa: https://sites.google.com/view/marcin-wronski
Koniec roku to czas podsumowań i planów na przyszłość, dlatego w tym odcinku pytamy: Skąd możemy wiedzieć, co się wydarzy? Jak prognozuje się przyszłość? Jaka jest trafność przewidywań ekspertów? Dlaczego jedne prognozy się sprawdzają, a inne nie? A także: Czy da się przewidzieć rewolucję? Skąd możemy wiedzieć, jak nowa technologia wpłynie na naszą rzeczywistość? Czy liderzy kształtują naszą przyszłość? Skąd rządy, ministerstwa, agencje czy inwestorzy mogą wiedzieć, w co inwestować miliardy dolarów? Oraz jakie są mocne i słabe strony studiów nad przyszłością? Jak na te pytania odpowiadają ekonomiści, a jak progności? Odpowiedzi tłoczymy z danych z futurologiem Kacprem Nosarzewskim. Zaprasza: Joanna Tyrowicz.
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Początek
0:37 Przyszłość
4:03 Ewangelizatorzy
10:24 Pytania
17:26 Prognozowanie
23:05 Wynalazki
25:59 Komercjalizacja
29:53 Eksperci
36:04 Kryteria
44:29 Postęp
48:36 Widoki
53:21 Numerek
🔗 STRONA ODCINKA:https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek24-WWW
Pewna jest tylko śmierć i podatki? Odpowiedzi szukamy z ekonomistą Wojciechem Kopczukiem (Uniwersytet Columbia) w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). Do posłuchania!
Po co nam podatki? Czy chodzi tylko o finansowanie potrzeb państwa, czy może ich celem powinna być również redystrybucja i wyrównywanie szans? Jak mądrze redystrybuować, nie powodując strat w całej gospodarce? Jakie podatki powodują więcej szkód niż pożytku? Dlaczego lepiej wybierać podatki, które najmniej ingerują w procesy rynkowe? Czy nierówności majątkowe są problemem? A może to naturalny efekt gospodarki? Czy warto opodatkowywać majątek? Jak mocno można opodatkować najbogatszych, żeby nie uciekli z majątkiem do rajów podatkowych? A raje podatkowe – czy to rzeczywiście taki wielki problem? Ile naprawdę państwa tracą, gdy podatnicy wyprowadzają pieniądze za granicę?
Wojciech Kopczuk jest profesorem ekonomii na Uniwersytecie Columbii w Nowym Jorku. Współpracuje również z National Bureau of Economic Research. Specjalizuje się w polityce podatkowej oraz nierównościach dochodowych i majątkowych. Od 2017 roku pełni funkcję redaktora naczelnego prestiżowego Journal of Public Economics.
🕰️ CZASÓWKA:
0:00 - Intro
0:46 - Po co są podatki?
10:48 - Czy podatek majątkowy jest właściwy?
19:50 - Czemu ekonomiści mają spory o podatkach majątkowych?
26:55 - Problemy z danymi opodatkowania
38:47 - Trudności w opodatkowaniu majątku vs dochodu
44:43 - Śmierć i podatki
52:00 - Liczba odcinka / Outro
ℹ️ Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznawanych przez Ministerstwo Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.
Czy obligacje to bezpieczna inwestycja? Na jaki zysk możemy liczyć w przyszłości? Co nam mówi ich cena i skąd się bierze? Wybrać obligacje na rok, dwa czy pięć lat? Ile wynosi premia za ryzyko? Czy rynek ma zawsze rację? Jak czytać oczekiwania rynkowe? I czy krzywa może się wyprostować?
O swoich badaniach (i nie tylko) opowiada ekonomista dr Marcin Dec w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.
*Opowiadamy o badaniach naukowych, nie udzielamy porad inwestycyjnych.
🔗 STRONA ODCINKA: https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek27-WWW
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Początek
0:41 Ryzyko
8:52 Oczekiwania
14:04 Ceny
18:00 Rynek
25:13 Historia
28:48 Krzywe
40:17 Polska
43:41 Numerek
45:49 Zakończenie
🍇 O TŁOCZONE Z DANYCH
Kobiety pomagają kobietom w karierze? Urlopy ojcowskie obniżają mężczyznom pensje i pozbawiają ich awansów? Czy da się prowadzić samochód zgodnie z przepisami? Jaka jest cudowna broń w walce z długiem państwa? Kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi polskimi ekonomistkami i ekonomistami.
🗣 ODEZWIJ SIĘ:
Twitter: https://twitter.com/grape_org
Facebook: https://facebook.com/grape.org
LinkedIn: https://www.linkedin.com/company/grape_org
Jaka jest szansa trafienia głównej nagrody w europejskich loteriach? Loterie to podatek od marzeń czy od głupoty? Odpowiedzi szukamy z ekonomistą Michałem Krawczykiem (Uniwersytet Warszawski) w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE). Do posłuchania!
Jak działają loterie? Co naprawdę kupujemy grając w lotto? Dlaczego tak chętnie ryzykujemy swoimi pieniędzmi, choć szanse wygranej są mikroskopijne? Co w ogóle sprawia, że gramy? Czy mamy jakikolwiek wpływ na wygraną? Czy kumulacja kusząca setkami milionów zwiększa szanse na wygraną? Czym jest „złudzenie kontroli” i jak przejawia się w podejmowaniu decyzji o grach losowych? Dlaczego w loterii skreślamy swoje liczby, choć losowo wybrane przez maszynę mają takie same szanse na wygraną?
Co sprawia, że mimo niskiego prawdopodobieństwa wygranej, ludzie chętnie kupują losy na loterie? Jaką rolę odgrywa informowanie graczy o rzeczywistych szansach na wygraną i jak to wpływa na ich decyzje? Jakie byłyby najbardziej racjonalne strategie uczestnictwa w loteriach, jeśli już decydujemy się grać? Jaka jest różnica między państwową loterią a hazardem w kasynach? Czy loterie to najbezpieczniejsza forma hazardu? Czy można się od nich uzależnić? Ile z zakupu losu trafia do puli nagród, a ile do budżetu państwa? A na deser numerek odcinka: jaka jest szansa trafienia głównej nagrody w europejskich loteriach?
ℹ️ Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznawanych przez Ministerstwo Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.
Co to jest ubóstwo energetyczne? Czy to tylko kwestia niskich dochodów i wysokich kosztów energii? Co ma do tego efektywność energetyczna? Można mieć zamek w Prowansji i być ubogim energetycznie? Jaki jest Twój komfort cieplny i jak to się ma do ubóstwa? Przy jakiej temperaturze w mieszkaniu zaczyna się ubóstwo energetyczne?
Ile wiemy o ubóstwie energetycznym w Polsce? Co mówią oficjalne statystyki? Jak się je tłoczy? Co spycha ludzi w ubóstwo energetyczne? Kto jest najbardziej narażony na ubóstwo energetyczne? Emeryci czy rodziny wielodzietne? Mieszkańcy bloków czy domów? Bardziej dotyka wschodniej czy zachodniej Polski? Mieszkańcy jakich województw są na nie najbardziej narażeni?
Ubóstwo energetyczne spada czy rośnie? Co zmienił kryzys energetyczny i pandemia? Kogo najbardziej dotknęły? Ile kosztowały nas dopłaty do energii elektrycznej? Jakie są bariery wyjścia z ubóstwa energetycznego? Jak państwo może przezwyciężyć ubóstwo energetyczne? Kogo wspiera, a komu powinno pomagać? I czy opłaca się gasić światło?
Odpowiedzi szukamy z Jakubem Sokołowskim z InstytutuBadań Strukturalnych w tym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) & Joanna Tyrowicz (GRAPE). Do posłuchania!
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Wstęp
0:50 Ubóstwo
12:39 Dane
18:05 Geografia
24:38 Demografia
28:42 Przyczyny
38:30 Wybory
43:35 Skutki
48:18 Rozwiązania
1:00:28 Numerek
1:01:29 Zakończenie
🍇 O TŁOCZONE Z DANYCH
Kobiety pomagają kobietom w karierze? Urlopy ojcowskie obniżają mężczyznom pensje i pozbawiają ich awansów? Czy da się prowadzić samochód zgodnie z przepisami? Jaka jest cudowna broń w walce z długiem państwa? Kim był kapitan Nemo i co ma wspólnego z polską prywatyzacją? Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z najlepszymi polskimi ekonomistkami i ekonomistami.
🗣 ODEZWIJ SIĘ:
Twitter: https://twitter.com/grape_org
Facebook: https://facebook.com/grape.org
Samozatrudnieni to prawdziwi przedsiębiorcy czy spryciarze korzystający z luki podatkowej? Czy Polskę zalała wielka fala przedsiębiorczości po wprowadzeniu podatku liniowego dla przedsiębiorców? Gdzie leży granica między faktyczną przedsiębiorczością a fikcyjnym samozatrudnieniem? Jak wygląda skala tego zjawiska w Polsce na tle innych krajów? Ile społeczeństwo faktycznie traci na optymalizacji podatkowej – i czy koszt ten jest rzeczywiście znaczący? Na ile stawka podatku liniowego dla przedsiębiorców jest efektem ekonomicznej kalkulacji, a na ile kopiowaniem zagranicznych wzorców? Czy preferencje podatkowe dla samozatrudnionych rzeczywiście pobudzają innowacyjność i wzrost gospodarczy? A może korzystają na nich tylko najbogatsi? Jak podatki wpływają na nasze decyzje zawodowe? Ile działalności gospodarczych nie zatrudnia pracowników?
Odpowiedzi szukamy z ekonomistką Justyną Klejdysz (Uniwersytet Ludwika i Maksymiliana w Monachium) w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).
Justyna Klejdysz jest doktorantką na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium oraz współpracuje z Instytutem Badań Gospodarczych (IFO). Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na podatkach, transferach społecznych oraz postawach wobec polityk publicznych. Interesuje się także zastosowaniem przetwarzania języka naturalnego (NLP) w badaniach ekonomicznych.
🕰️ CZASÓWKA:
0:00 Unikanie podatków i składek
03:34 Opodatkowanie działalności gospodarczej w Polsce
07:54 Jednoosobowa działalność i kontrakty
11:36 Formy samozatrudnienia i ich skutki
15:04 Korzyści niższego opodatkowania firm
17:37 Reforma podatkowa: jednolita stawka PIT
22:26 Wpływ systemu podatkowego na przedsiębiorczość
23:58 Ewolucja dystorsji systemu podatkowego
28:32 Plany rozwojowe vs. rzeczywistość
32:16 Krytyka testu przedsiębiorcy
36:05 Wpływ podatku liniowego na budżet
37:26 Niższy podatek zwiększa wpływy
41:20 Fikcyjne samozatrudnienie: skala problemu
45:41 Fikcyjna działalność gospodarcza.
49:56 Historia Liczby 19% w podatkach
51:40 Debata o liczbie 19 i jej znaczeniu
Prowadzenie: Patrycja Maciejewicz & Joanna Tyrowicz
Montaż, opis, postprodukcja: Maximilian Nosal
ℹ️ Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznawanych przez Ministerstwo Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.
Co decyduje o tym, czy firmy są ekologiczne? Czym są zielone inwestycje? Jak rozpoznać greenwashing? Ile może zyskać biznes na przejściu z brunatnej na zielona stronę mocy? Czy banki grają w zielone? Jak mogą przyspieszyć transformację energetyczną? Co ma kredyt do klimatu? Tańszy pieniądz na zielone inwestycje? Droższe finansowanie dla nieekologicznych przedsiębiorstw albo twarda odmowa kredytowania?
Czym dla przemysłu jest scenariusz covidowy i czy da się go powtórzyć bez pandemii? Jak zmiany klimatyczne przekładają się na gospodarkę? Na czym oprzeć wzrost gospodarczy, żeby był bardziej zielony? Jaką rolę mają do odegrania banki centralne? Czy mogą zachęcić banki komercyjne do zazielenienia akcji kredytowych? Oraz czy Tesla jest zieloną firmą? Ile kilometrów trzeba przejechać jej autem, żeby emisja wyszła na zero?
O przyszłości zielonej bankowości rozmawiamy z ekonomistą Marcinem Kacperczykiem. Zaprasza: Joanna Tyrowicz.
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Początek
0:17 Zielona ekonomia
8:06 Kredyt & klimat
12:31 Greenwashing
17:15 Mała stabilizacja
22:36 Banki centralne w grze
27:28 Związane ręce
32:12 Zielona Tesla?
38:51 Trendy
42:24 Brunatne ryzyko
48:51 Numerek
50:16 Zakończenie
🔗 STRONA ODCINKA:
https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek16-WWW
Wiele osób wierzy, że nowa technologia uratuje środowisko, ale czy nasza planeta ma wystarczająco dużo zasobów, aby sprostać temu rozwojowi? Czy przekroczyliśmy już tę granicę? Odpowiedzi szukamy z Karoliną Safarzyńską z Uniwersytetu Warszawskiego w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza, wyborcza.biz) & Joanna Tyrowicz (GRAPE).
Skąd wiemy, które produkty pochodzą ze źródeł etycznych i ekologicznych, a które nie? Gdzie jest granica ponownego użycia i recyklingu? Czy nasza planeta ma wystarczająco dużo zasobów, aby stworzyć technologię, która pozwoli nam osiągnąć neutralność węglową lub ujemną emisję dwutlenku węgla? Dlaczego czujemy potrzebę ciągłego kupowania najnowszych produktów, nawet jeśli stare nadal spełniają nasze wymagania? Jak obecny klimat ma się do prognoz sprzed lat? W jaki sposób osobiście usprawiedliwiamy nasz negatywny wpływ na środowisko? I co najważniejsze – co możemy zrobić już teraz, aby przestać niszczyć środowisko?
Do posłuchania!
🕰️ CZASÓWKA:
0:00 - Intro
0:42 - Czy wzrost gospodarczy ma granicę?
4:02 - Czym jest gospodarka obieguzamkniętego?
12:06 - Których materiałów nie da sięprzerobić?
18:20 - Rozumowanie wybielające sumienie
25:10 - Badania dotyczące gospodarki obieguzamkniętego
33:37 - Skąd wiemy, które produkty sąetyczne?
41:11 - Liczba odcinka / Outro
Prowadzenie: Patrycja Maciejewicz & Joanna Tyrowicz
Montaż, opis i postprodukcja: Maximilian Nosal
Prywatyzacja państwowych przedsiębiorstw wyszła nam bokiem czy na dobre? Ratowano co się da czy wyprzedawano jak leci? Kto na niej zyskał, kto stracił? Czy wiemy co, komu i za ile sprzedaliśmy? Jak potoczyły się losy sprywatyzowanych firm? Czy błędy centralnego planisty w PRL miały wpływ na rozwój firm, a nawet całych regionów w wolnej Polsce? Ile prawdy jest w spiskowych teoriach, że liberałowie rozkradli, Niemiec wykupił, a wolny rynek dobił? Jak potoczyła się prywatyzacja w innych państwach postkomunistycznych? Co do tego wszystkiego ma unikatowa lista polskich przedsiębiorstw z 1988 roku? Oraz kim był kapitan Nemo z Armii Krajowej? Odpowiedzi tłoczymy z danych wraz z Janem Hagemejerem. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.
⏱ CZASÓWKA:
◼︎00:40 Tajemnicza lista
◼︎10:40 Po nitce do kłębka
◼︎14:16 Kto przetrwał, kto padł?
◼︎17:10 Liberałowie rozkradli?
◼︎22:04 Przyszedł Niemiec i wykupił?
◼︎30:13 Długie cienie PRL
◼︎34:06 Oskarżony wolny rynek
◼︎40:24 Kim był kapitan Nemo?
◼︎42:25 Podziękowania
📚 ŹRÓDŁA:
◼︎„Długie cienie przeszłości” JanHagemejer & Joanna Tyrowicz – https://grape.org.pl/news/dlugie-cienie-przeszlosci
◼︎Projekt: prywatyzacja – https://grape.org.pl/project/prywatyzacja-privatization
◼︎„Central planning castslong shadows: new evidence on misallocation and growth” Jan Hagemejer &Joanna Tyrowicz – https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/1060586X.2022.2097458
◼︎„Structural change andmisallocation: Firm-level evidence from Poland” Jan Hagemejer & JoannaTyrowicz – https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/ecot.12260
◼︎„A new instrument formeasuring the local causal effect of privatization on firm performance” JanHagemejer & Joanna Tyrowicz – https://gnpje.sgh.waw.pl/A-New-Instrument-for-Measuring-the-Local-Causal-Effect-of-Privatisation-on-Firm-Performance,125465,0,2.html
◼︎„Are Rushed PrivatizationsSubstandard? Analyzing Firm-Level Privatization under Fiscal Pressure” JanHagemejer, Jan Svejnar & Joanna Tyrowicz – https://docs.iza.org/dp11517.pdf
Jak zapamiętaliśmy okres polskiej transformacji gospodarczej po 1989 roku? Czy był to powrót do normalności? Szansa na rozwinięcie skrzydeł? Jak byli pracownicy prywatyzowanych przedsiębiorstw zapamiętali ten czas? Uważają, że żyje im się dziś lepiej? A może oceniają prywatyzację jako wielką katastrofę? Ktokolwiek w ogóle wspomina transformację pozytywnie?
Czy w naszej opinii transformacja gospodarcza dokonywała się za szybko? Zagraniczni inwestorzy przyjechali, wykupili, zwolnili i zamknęli? Jak ich przyjmowaliśmy? Mieliśmy kompleks prowincjonalności? Jak wspominamy koreańskich inwestorów, a jak francuskich? Naprawdę wystarczyło znać angielski, żeby dostać pracę i podwyżkę w prywatyzowanych przedsiębiorstwach? Dlaczego pracownicy prywatyzowanych przedsiębiorstw źle wspominamy znających języki obce ekspatów zatrudnianych w prywatyzowanych przedsiębiorstwach? Po co pan Konstanty nauczył się naprawiać włoskie maszyny w zakładach Wedla i jak pomogło to przedsiębiorstwu? Co zobaczył dyrektor FSO w japońskiej fabryce? Jak kolorowa pościel przyczyniła się do bankructwa państwowego zakładu?
Co wiemy o polskiej transformacji? Czego nie było widać z Warszawy? Co się działo z prywatyzowanymi fabrykami? Gdzie się podziały archiwa państwowych przedsiębiorstw? Kto zbierał dane o prywatyzowanych zakładach i dlaczego nie Ministerstwo Przekształceń Własnościowych? Dlaczego nie wiemy, co wydarzyło się z niektórymi państwowymi kopalniami czy mleczarniami? Dlaczego część zwalnianych pracowników bunkrowała dokumentacje w swojej piwnicy?
Jak zmienia się nasz stosunek do transformacji gospodarczej? Jak ewoluują nasze oceny? Od czego są zależne? Jak na nie wpływa aktualna sytuacja ekonomiczna? Co zmieniło wejście Polski do Unii Europejskiej? Czy pamięć transformacji może się jeszcze zmienić? Inaczej będą o niej mówić następne pokolenia?
Odpowiedzi szukamy z Joanną Wawrzyniak z Uniwersytetu Warszawskiego w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza, wyborcza.biz) & Joanna Tyrowicz (GRAPE). Do posłuchania!
Automatyzacja, robotyzacja, sztuczna inteligencja – jak zmieniają rynek pracy? Czy rewolucja technologiczna dokonuje się na naszych oczach? Powinniśmy pytać, nie czy, ale kiedy w pracy zastąpi nas sztuczna inteligencja? Grozi nam bezrobocie technologiczne? Czeka nas obniżka płac? Co to wszystko oznacza dla biznesu? Zmiany dotkną tylko niektóre branże czy całe sektory gospodarki? Znikną firmy, których nie będzie stać na inwestycje w nowe technologię? Jak te zmiany mogą przełożyć się na całą gospodarkę? Czy zamiast przyśpieszyć rozwój gospodarczy, mogą go wyhamować? Spowodują wzrost nierówności? Jaka powinna być rola państwa? Ma być hamulcowym, który pilnuje by przypływ równo podnosił wszystkie łodzie, czy tylko milczącym obserwatorem reagującym na zmiany programami osłonowymi? O to wszystko pytamy ekonomistę Lucasa van der Velde. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.
🔗 STRONA ODCINKA:
https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek14-WWW
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Początek
0:39 Rewolucja u bram
7:23 Chleb & kafelki
11:42 Szansa czy zagrożenie?
18:22 Gospodarka.ai
22:51 Hamulcowy
26:58 Numerek
31:53 Zakończenie
Ile i jakie miejsca pracy może zastąpić AI? A może jedynie wykona za nas te zadania, które są rutynowe, nudne i nieatrakcyjne, zostawiając więcej przestrzeni na rozwój i kreatywność? Czy sztuczna inteligencja "zabierze nam pracę"? Czeka nas "AI rewolucja", czy raczej ewolucja? Co ekonomiści wiedzą o AI i jej potencjalnym wpływie na gospodarkę? Jak w ogóle bada się przyszłość AI? Na nasze pytania odpowiada Jaromir Nosal z Boston College w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza, wyborcza.biz) & Joanna Tyrowicz (GRAPE).
Czy odpowiednio zintegrowana sztuczna inteligencja znacząco zwiększy produktywność i pobudzi gospodarkę? Jeśli AI odbierze komuś pracę, czy może jednocześnie stworzyć inną dla tej samej osoby? Jak sztuczna inteligencja może wspierać kluczowe decyzje? Czy wyeliminuje ludzkie błędy, które w innym przypadku mogłyby doprowadzić do katastrofy? Jak bardzo powszechna może się stać AI na świecie i ile czasu potrzeba ma jej globalne wdrożenie i integrację?
Jak modeluje się wpływ sztucznej inteligencji na naszą pracę i PKB? Czy znamy już granice możliwości sztucznej inteligencji, czy dopiero zaczynamy je odkrywać? Czy któreś segmenty lub branże są bardziej podatne na wpływ AI? Jak wzrost produktywności w sektorze AI wpływa na inne sektory gospodarki? Czego jeszcze o AI nie wiemy i jak te ograniczenia w danych wpływają na prognozowanie przyszłości rozwoju sztucznej inteligencji?
Do posłuchania!
🕰️ CZASÓWKA:
0:00 - Intro
0:46 - Czego nie wiemy o sztucznej inteligencji?
5:05 - Algorytmy automatyzowania prac
7:37 - Mierzenie wpływu sztucznej inteligencji
12:27 - Miejsca pracy najbardziej narażone na wpływ AI
16:23 - Co o AI już wiemy?
20:11 - Nowe modele badania wpływu AI na PKB i rynek pracy
32:36 - Źródła danych do badań AI
39:50 - Czas potrzebny na globalne wdrożenie i integrację AI
49:49 - Szanse na pozytywny wpływ AI
57:42 - Liczba odcinka / Outro
Co decyduje o tym, jak się nam żyje? Czym jest dobrobyt i jak go mierzymy? Czy jakość powietrza i ochrony zdrowia mają znaczenie? Co dobrobyt ma wspólnego z produktywnością? Dlaczego Niemcy są bardziej produktywne od Polski? Czy rządy prawa robią różnicę? Czy podwyżka płacy minimalnej może coś zmienić? Dlaczego bankructw firm powinno być jak najwięcej? Oraz jakie jest najbardziej produktywne miejsce na świecie? O to wszystko pytamy ekonomistę Marka Ignaszaka. Zapraszają: Piotr Żoch & Jakub Bodziony (Kultura Liberalna).
🔗 STRONA ODCINKA:
https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek15-WWW
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Początek
0:44 Dobrobyt
5:41 Praworządność
7:55 Menedżerowie
11:04 Nieproduktywni
14:09 Nowy Jork
20:07 Bankrutuj
25:34 Państwo
30:35 Rodzina
35:23 Płace
41:06 Numerek
46:07 Zakończenie
📚 ŹRÓDŁA:
● Paths and Drivers ofProductivity Growth in Poland – World Bank:https://www.worldbank.org/en/country/poland/publication/productivity
● What Drives Differences inManagement Practices? – Nicholas Bloom, Erik Brynjolfsson, Lucia Foster, RonJarmin, Megha Patnaik, Itay Saporta-Eksten, John Van Reenen: https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/aer.20170491
● Reallocation, Firm Turnover,and Efficiency: Selection on Productivity or Profitability? – Lucia Foster,John Haltiwanger, Chad Syverson: https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/aer.98.1.394
● Reallocation Effects of theMinimum Wage – Christian Dustmann, Attila Lindner, Uta Schönberg, MatthiasUmkehrer, Philipp vom Berge: https://academic.oup.com/qje/article/137/1/267/6355463
● The Allocation of Talent andU.S. Economic Growth – Chang-Tai Hsieh, Erik Hurst, Charles I. Jones, Peter J.Klenow: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.3982/ECTA11427
Czy wszyscy pracujemy w „globalnej wiosce”? Co nam daje, a co odbiera globalizacja? Czy kraje mogą jeszcze być samowystarczalne? Jak globalizacja wpływa na miejsca pracy? Czy nasza wypłata może zależeć od decyzji po drugiej stronie świata? Odpowiedzi szukamy z Aleksandrą Parteką z Politechniki Gdańskiej w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: PatrycjaMaciejewicz (Gazeta Wyborcza, wyborcza.biz) & Joanna Tyrowicz (GRAPE).
Co składa się na wartość produktu i jak ma się do niej koszt produkcji? Jak globalizacja wpłynęła na ceny i dostępność produktów? Czy warto przenosić nasze fabryki do innychkrajów? Zyski z optymalizacji a koszty społeczne - jak się rozkładają? Czym jest krzywa uśmiechu i gdzie najlepiej się na niej znaleźć? Czy Polska pozostaje w tyle za resztą Europy, czy raczej wysuwa się na czoło? Chcemy, aby zagraniczne firmy zatrudniały naszych pracowników? W jakim stopniu naszą pracę można zastąpić? I które prace, jeśli w ogóle, chcielibyśmy zastąpić? Czy sztuczna inteligencja to wielka rewolucja czy tylko naturalna ewolucja? W których sektorach zatrudnienia występują największe nierówności? Jaka jest rola polityk publicznych w łagodzeniu negatywnych skutków globalizacji i wspieraniu gospodarki? Jak bardzo polska gospodarka jest zintegrowana z globalnymi łańcuchami wartości – czy to tylko handel, czy coś więcej?
Do posłuchania!
🕰️ CZASÓWKA:
00:00 - Intro
00:49 - Czy wszyscypracujemy na globalnym łańcuchu?
08:40 – Co składa się nawartość produktu?
09:56 - Krzywa uśmiechu
11:28 - Gdzie jest Polskana krzywej uśmiechu?
19:30 - Korzyści i kosztyglobalizacji
27:27 - Praca w różnychsektorach
32:31 - W którychbranżach prace są zastępowalne?
35:17 - Historie sukcesów
39:16 - Jak globalizacjamiejsc pracy wpływa na nierówności?
53:28 - Historia ofabryce samochodów
1:01:29 - Liczba odcinka
Montaż, opis i grafika: Maksymilian Nosal
Czy wydatki rządowe pomagają gospodarce? Jak przekładają się na wzrost gospodarczy? Jak szybko widzimy efekty? Szykowanie się państwa na wojnę rozpędza gospodarkę?Wzrost publicznych wydatków pozwala przezwyciężyć kryzys? Odpowiedzi szukamy z ekonomistą Piotrem Żochem w tym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Magdalena Smyk-Szymańska & Marcin Bojanowski.
🔗 STRONAODCINKA:
https://tinyurl.com/GRAPE-Odcinek28-WWW
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Początek
0:31 Napęd
3:08 Kopanie rowów
8:13 Mnożnik
15:53 Zbrojenia
21:32 Finansowanie
29:24 Wojna
37:29 New Deal
43:50 Bohaterka
48:49 Numerek
51:48 Zakończenie
Podatek katastralny – wielki nieobecny polityki mieszkaniowej w Polsce? Jakie nadzieje karmi, jakie lęki podsyca? Czy jego wprowadzenie to atak na święte prawo właśności? Odpowiedzi szukamy z Adamem Czerniakiem z SGH w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych.Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Gazeta Wyborcza, wyborcza.biz) & Joanna Tyrowicz (GRAPE).
Co w ogóle wiemy o rynku mieszkaniowym w Polsce? Kto ma mieszkanie na własność, kto je wynajmuje, kto spłaca kredyt mieszkaniowy? Jak liczne są to grupy? Jaką jest średnia wartość nieruchomości w Polsce? Ile osób ma po 5-6 i więcej mieszkań?
Czy majątek mieszkaniowy w Polsce jest nierówno rozłożony? Jak wypadamy na tle innych państw europejskich? Dlaczego najnowsze dane na ten temat pochodzą sprzed 8 lat? Z jakiego powodu Polska jako jedyne państwo UE zrezygnowała z udziału w badaniu nierówności majątkowych? Kto podjął taką decyzję?
Czy system opodatkowania nieruchomości jest w Polsce efektywny? Jakie podatki płacimy od domów i mieszkań? Kto ustala ich wysokość? Od czego ona zależy? Czy powinniśmyzmienić system opodatkowania nieruchomości? Co to jest kataster? Po co nam rejestr wartości nieruchomości? Dlaczego bez niego trudno wprowadzić podatek katastralny? Czy przy jego wprowadzeniu brać pod uwagę powinniśmy wartość rynkową czy wartość czynszową nieruchomości? Jak to robią Francuzi, a jak Irlandczycy? W czym przy katastrze może nam pomóc sztuczna inteligencja?
Czy opodatkowanie trzeciego i każdego kolejnego mieszkania jest w ogóle możliwe? Która to jest ta trzecia nieruchomość? Nasze mieszkanie, to które wynajmujemy czy dom odziedziczony po dziadkach? Ile powinien wynosić podatek katastralny, żeby zbierać z niego tyle samo, co z obowiązującego podatku od nieruchomości? W kogo może rykoszetem uderzyć podatek katastralny? Jak wpłynie na rynek najmu nieruchomości? Ceny nieruchomości rosną szybciej niż nasze dochody?
Do posłuchania!
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Początek
0:43 Majątek mieszkaniowy w Polsce?
10:32 Ile Polacy mają mieszkań?
15:07 Co to jest kataster?
25:59 Podatek katastralny – za czy przeciw?
33:49 Podatek katastralny od trzeciego mieszkania
41:38 Scenariusze po wprowadzeniu podatku katastralnego
50:40 Sprawiedliwość społeczna
56:52 Zaufanie do państwa
1:05:00 Niedasizm
1:13:53 Podsumowanie: numerek odcinka
Historycznie niskie bezrobocie, rekordowe zatrudnienie – jest tak dobrze, jak pokazują oficjalne statystyki? Możemy ogłaszać koniec bezrobocia w Polsce? Ile zajmuje znalezienie pracy i dlaczego wciąż tak długo? Co się zmieniło na rynku pracy przez ostatnie 30 lat? Odpowiedzi szukamy z prof. Igą Magdą w najnowszym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.
🔗 STRONA ODCINKA:
https://grape.org.pl/news/podcast-grape-koniec-bezrobocia-w-polsce
Zmęczeni, przeciążeni, niedospani – czy uczniowie śpią jakoś inaczej? Dłuższy sen robi różnicę? A jeśli tak, to jaką? Przekłada się na wyniki w szkole? Poprawia samopoczucie? Chodzi tylko o długość, czy też o jakość spania? Co zmienia przesunięcie pierwszego dzwonka o godzinę? O to wszystko pytamynaszego gościa Jana Lutyńskiego. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.
🔗 STRONA ODCINKA:
https://grape.org.pl/news/podcast-grape-bezsennosc-w-szkole
⏱ CZASÓWKA:
0:00 Początek
0:46 Kto śpi na lekcjach?
2:38 Wersja rodziców
5:33 Pierwszy dzwonek
9:04 25 minut dłużej
13:00 Lekcja pierwsza
14:53 Jak się wyspać?
17:40 Po co nam sen?
21:37 Drzemka
24:51 Number of the day
25:43 Zakończenie
📚 ŹRÓDŁA:
◼︎Raport NationalSleep Fundation: https://www.sleepfoundation.org/wp-content/uploads/2018/10/Highlights_facts_06.pdf
◼︎Changing Times:Findings From the First Longitudinal Study of Later High School Start Times – Kyla Wahistrom: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/019263650208663302?journalCode=buld
◼︎Later School StartTime Is Associated with Improved Sleep and Daytime Functioning in Adolescents – Julie Boergers, Christopher Gable, Judith Owens: https://journals.lww.com/jrnldbp/Abstract/2014/01000/Later_School_Start_Time_Is_Associated_with.2.aspx
◼︎A’s from Zzzz’s? The CausalEffect of School Start Time on the Academic Achievement of Adolescents – Scott E. Carrell, Teny Maghakian, James E. West: https://pubs.aeaweb.org/doi/pdfplus/10.1257/pol.3.3.62
◼︎Felieton Pierwszy dzwonek – Jan Lutyński:https://grape.org.pl/news/pierwszy-dzwonek
Jak długa droga dzieli ubogich od bogatych? Co pokazują oficjalne statystyki i dlaczego nie pokazują wszystkiego? Jak duże są różnice i z czego wynikają? Prywatyzacja, liberalizacja, deregulacja i globalizacja – czy to one stały za rosnącymi nierównościami? Co zmieniła pandemia i inflacja? Jak wypada Polska na tle innych państw naszego regionu? Odpowiedzi szukamy z ekonomistą prof. Michałem Brzezińskim w podcaście GRAPE | Tłoczone z danych „Prawda o nierównościach w Polsce”. Zapraszają: Joanna Tyrowicz & Marcin Bojanowski.
W tym odcinku Podcastu GRAPE | Tłoczone z danych sprawdzamy, jak zmieniały się nierówności dochodowe i majątkowe w Polsce od 1989 roku. Szukamy głównych przyczyn wzrostu nierówności i pytamy, na ile oficjalne statystyki dobrze odzwierciedlają rzeczywistość. Kto mieści się w 1% procencie najbogatszych?
Omawiamy też skuteczność polityk redystrybucyjnych, takich jak system podatkowy i transfery socjalne, w łagodzeniu nierówności. Sprawdzamy, czy owoce wzrostu gospodarczego po 1989 roku były równo dzielone, a jeśli nie, kto zyskał, a kto stracił?
🔗 STRONA ODCINKA:
https://grape.org.pl/news/podcast-grape-prawda-o-nierownosciach-w-polsce
⏱ CZASÓWKA:
0:00Początek
0:45 Stan nierówności
3:32 Prawda i statystyki
5:45 Na tropie bogaczy
7:28 Jak jest?
10:05 Brak danych
11:36 Inna droga
16:05 Wschód – Zachód
19:51 Terapia szokowa
23:34 Co kto lubi
28:34 500+ pomogło?
30:49 Numerek
33:52 Zakończenie
Podoba Ci się nasz podcast? Będziemy wdzięczni za zostawienie oceny i komentarza! Dziękujemy!