Chorwacki pisarz Jurica Pavičić - autor powieści "Czerwona woda". zabiera nas na na Bałkany - tam, gdzieserce bije mocniej... "Czerwona woda" to zaskakująca międzygatunkowa powieść, wydana w oryginale 9 lat temu. Kryminał miesza się tu z historią społeczną, polityczną, wojenną. Pavičić niezwykle umiejętnie łączy wątki i sprawia, że czytelnik nie chce odłożyć lektury na bok. Nie dziwi więc fakt, że książka ta spotkała się z dużym uznaniem na świecie, w Chorwacji otrzymała najważniejsze nagrody literackie, a we Francji — pięć lat temu — przyznano jej Grand prix de la littérature policière dla najlepszej europejskiej powieści kryminalnej. Jak powstała "Czerwona woda"? Czy istniało coś takiego jak kryminał jugosłowiański? Co z czasów upadku federacji, wojny i powstania nowego państwa pamięta pisarz? Rozmowa z Juricą została zarejestrowana w grudniu ubiegłego roku w Teatrze Starym w Lublinie.

Alberto Manguel - pisarz, badacz, akademik, autor "Historii czytania" oraz współautor (wraz z Giannim Guadalupim) - "Słownika miejsc wyobrażonych", były dyrektor Biblioteki Narodowej Argentyny, twórca własnej niesamowitej kolekcji, która trafiła do Lizbony. Przez kilka lat czytał Jorge Louisowi Borgesowi, gdy utracił zdolność widzenia. Alberto Manguel gościł w grudniu w Polsce, odwiedził Trójke i opowiedział m.in. czym jest dla niego czytanie, a czym biblioteka, dlaczego to czytelnik jest prawdziwym autorem dzieła, co myśli o nagrodach literackich oraz wyjaśnił, dlaczego "Borges był mimowolnym nauczycielem świata".

Kamel Daoud, algierski laureat Nagrody Goncourtów z 2024, za swoją powieść "Huryska". Tą książką Daoud wywołał liczne kontrowersje. W rodzinnym kraju złamał tabu, bo poruszył temat "wymazywanej" sukcesywnie - jak sam mówi - wojny domowej z lat 1992—2002, w czasie której życie straciło 150 tysięcy Algierczyków. To konflikt niewygodny, lepiej o nim nie wspominać. Dlaczego? Daoud wyjaśnia to w rozmowie. 

"M. Syn stulecia" to powieść Antonia Scuratiego, w której autor bierze na warsztat postać Benito Mussoliniego i mechanizmy narodzin dyktatury. Włoski pisarz ostrzega, że faszyzm ponownie podnosi głowę, a jego proza staje się bolesną diagnozą współczesnych lęków i politycznych radykalizmów. Skąd bierze się popularność tej brutalnej historii i dlaczego Scurati uważa, że lekcja z przeszłości wciąż nie została przez nas odrobiona?

"Maniak" w przekładzie Jarka Westermarka opublikowany przez Wydawnictwo Czarne to najnowsza powieść chilijskiego pisarza - Benjamína Labatuta. Tym razem autor "Straszliwej zieleni", znów opowiada o ludziach, którym przyszło zmierzyć się z najważniejszymi pytaniami. Głównym bohaterem jest John von Neumann, pochodzący z Węgier, jak określa go Chilijczyk, "człowiek-komputer", naukowiec niesłusznie zapomniany, ten, który stworzył podstawy świata, w którym przyszło nam żyć. Gdyby nie on, gdyby nie jego niesamowity umysł, zapewne nie mierzylibyśmy się teraz z tym, co potrafi zrobić AI... Skąd wzięły się książki Benjamína Labatuta, które są opowieścią o zderzeniu z tym, co nieprzeniknione? Czy naprawdę doznał objawienia? Czy jest ignorantem lub arogantem? Co dzieje się w jego głowie, gdy pisze? I dlaczego nauka nie daje mu spokoju?

Rozmawia z Beatą Balogovą, słowacką pisarką i dziennikarką, autorką powieści "Kornélie" - opowieści o silnych, samodzielnych kobietach z Jabłonowej Panicy, fikcyjnej miejscowości na pograniczu słowacko-węgierskim. W rozmowie pojawiają się wątki autobiograficzne, pytania o środkowoeuropejską tożsamość i odniesienia do współczesnej polityki Słowacji. Rozmowę zarejestrowano w Teatrze Starym w Lublinie.

Michael Crummey - kanadyjski pisarz z Nowej Fundlandii, tegoroczny laureat Międzynarodowej Nagrody Literackiej przyznawanej w Dublinie, jednego z najważniejszych i finansowo najwyższych wyróżnień dla pisarzy. Jest to jednocześnie trofeum wyjątkowe — nominują do niego biblioteki publiczne z całego świata! Crummey, którego wszystkie dotychczasowe książki ukazały się po polsku, gościł w naszym kraju dekadę temu na Big Book Festival. W swojej ostatniej książce - "Nieprzyjaciel", podobnie jak w poprzednich, pisarz jest wierny swojej małej ojczyźnie, czyli Nowej Fundlandii. Można tę książkę czytać jako pierwszą, ale nie można też nie zauważyć, że jest kontynuacją "Bez winy", powieści opublikowanej oryginalnie w 2019 roku.

Colm Tóibín to irlandzki pisarz i eseista, uważany coraz częściej za kandydata do literackiego Nobla. Wydana właśnie w Polsce, w przekładzie Jerzego Kozłowskiego, powieść "Long Island" jest kontynuacją jego poprzedniej ksiażki "Brooklyn".Eilis Lacey, obecnie Fiorello, powraca po dwudziestu latach. Jest żoną, matką, mieszka w Nowym Jorku i zdaje się mieć spokojne, dość ustatkowane życie. To jednak złudzenie - otoczona rodziną męża, zauważająca swe coraz głębsze wyalienowanie, musi zmierzyć się z informacją, że najbliższy człowiek - jak dotąd sądziła - będzie miał dziecko z inną kobietą. Nie umiejąc poradzić sobie z tą wiadomością, wraca na jakiś czas do rodzinnej Irlandii. Tam zaś przyjdzie zmierzyć się jej z przeszłością, od której uciekła. Czy zrobi to ponownie? Irlandzki pisarz opowiada nie tylko o "Long Island", ale także o współczesnej Ameryce, gdzie - wraz ze swoim partnerem - mieszka. Czy widzi jeszcze nadzieję dla tamtejszej demokracji? 

Kłamstwo oraz skłonność ludzi do mówienia nieprawdy. Dlaczego to robimy? Dlaczego robią to bohaterowie powieści Hanny Nordenhök "Wonderland"? Michał Nogaś rozmawia ze szwedzką pisarką i poetką o jej nowej powieści, która właśnie ukazała się w Polsce w przekładzie Justyny Czechowskiej. "Wonderland" to piąta powieść Nordenhök. W Szwecji zbiera znakomite recenzje. Hanna Nordenhöck określana jest mianem jednej z najlepszych szwedzkich pisarek swojego pokolenia. Urodziła się w 1977 roku. Jest także tłumaczką z języka hiszpańskiego. Rozmowa miała miejsce podczas Festiwalu Conrada w Krakowie. 

Przenosimy się do Teatru Starego w Lublinie na spotkanie z łotewskim pisarzem Svensem Kuzminsem, autorem powieści "Chochma". Kuzmins opowiada o swoim procesie twórczym, inspiracjach i postaciach z książki, które odzwierciedlają rozmaite życiowe doświadczenia Łotyszy. Nie unika uniwersalnych tematów, jak radzenie sobie z egzystencjalnym lękiem oraz wpływu transformacji na życie obywateli byłego bloku wschodniego. Rozmowa obejmuje wspomnienia z czasów transformacji i upadku komunizmu w Łotwie, analogie do polskich realiów lat 90. XX wieku i refleksje nad zmianami społecznymi i gospodarczymi tamtego okresu.  Rok 1992 w Chochmie, nadmorskim kurorcie na zachodzie Łotwy. Na placu Akacjowym zbierają się wszyscy mieszkańcy, by obejrzeć, jak z piedestału jest strącany pomnik Lenina...

Laureat Międzynarodowego Bookera - bułgarski pisarz Georgi Gospodinow, opowiada o swojej książce "Ogrodnik i śmierć". To opowieść o odchodzeniu ojca, o pokoleniu, które uczyło się emocji w ciszy i o ogrodach - miejscach, gdzie życie i śmierć splatają się w codzienności oraz o miłości, która trwa wiecznie. 

Spotkanie z Abdulrazakiem Gurnahem, laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, który przyjechał do Polski na Conrad Festival w Krakowie. Autor powieści "Kradzież" opowiada o tym, jak historia i kolonialna przeszłość Afryki Wschodniej wpływają na jego twórczość, o ludziach żyjących między kulturami i kontynentami oraz o tym, dlaczego ignorancję uważa za jedną z najgroźniejszych cech współczesności. To spotkanie z literaturą, która pyta, kim jesteśmy i czy potrafimy naprawdę zrozumieć innych? 

Kevin Jared Hosein - pisarz z Trynidadu i Tobago, autor poruszającej powieści "Głodne duchy". To historia o życiu w cieniu kolonialnej przeszłości, o biedzie, wierzeniach i pamięci, która nie daje spokoju. O świecie, w którym natura i człowiek współistnieją w napięciu oraz o opowieściach, które pozwalają ocalić to, czego nie zdążyła zapisać historia.

Zdobywczyni Międzynarodowego Bookera, niemiecka pisarka Jenny Erpenbeck i jej książka "Kairos". To pełna emocji, uniesień i wzajemnych upokorzeń, miłość wkraczającej w dorosłość Kathariny i starzejącego się Hansa. Studentka i pisarz, pełna wiary w ludzi dziewczyna i zmęczony życiem, bezwzględny mężczyzna. Czy ich wspólny świat da się - niczym NRD - ocalić przed wewnętrznym rozpadem? Skąd wzięła się ta książka? Co myśli o swoich bohaterach? Dlaczego w Niemczech tematy, które poruszyła w swojej powieści, wciąż budzą tak ogromne emocje?

Herkus Kunčius - litewski pisarz, dekonstruktor totalitaryzmu, autor poczytnych powieści, m.in. "Litwin w Wilnie" i "Żelazna rękawica Stalina". Ta ostatnia książka napisana w 2019 roku i przetłumaczona na język polski w 2023 roku,  to powieść-ostrzeżenie przed tym, że Rosja nigdy nie zmieni swojej polityki... 

Yael van der Wouden przyszła na świat w Tel Awiwie, ale od 10. roku życia mieszka w Holandii. Jej debiutancka książka "W dobrych rękach", która ukazała się właśnie w Polsce w przekładzie Justyny Huni, znalazła się w finale Bookera, zdobyła Women's Prize for Fiction. Skąd wziął się debiut Yael? Jak postrzega ona swoją podwójną tożsamość i dlaczego nie może znieść tego, co dzieje się obecnie w Gazie? Czy współpraca części Holendrów z okupantem i ukrywanie Żydów za pieniądze to nadal temat tabu? 

Gerald Murnane - autor kultowej powieści "Równiny" w Trójce. To pierwszy w historii polskich mediów wywiad z tym australijskim pisarzem, kandydatem do literackiej Nagrody Nobla. Jego "Równiny" to opowieść o młodym filmowcu, który przybywa do australijskiego interioru, by stworzyć film o równinach – ich monotonii, sile i hipnotyzującym pięknie. Z czasem granica między światem zewnętrznym a jego własnym doświadczeniem coraz bardziej się zaciera, a historia staje się medytacją nad pamięcią, wyobcowaniem i poszukiwaniem sensu. Autor opowiada o kulisach pisania, świecie marzeń ukrytym w jego książkach i o tym, dlaczego niektórzy widzą w nim przyszłego noblistę.

Rozmowa z chilijską pisarką Isabel Allende o kulisach powstawania książki - od prasowych wycinków i historii Elsy Morales, po realizm magiczny i refleksje nad dyktaturą. Także o trudnych latach na emigracji, pierwszych sukcesach literackich i o tym, jak rodził się styl, który uczynił Allende jedną z najbardziej cenionych autorek na świecie.

"Cesarzowej Piotra" to opowieść o Katarzynie I, Litwince, która po śmierci męża, Piotra I objęła władzę w Rosji. Kristina Sabaliauskaitė udowadnia, że potrafi - jak mało kto snuć opowieść, która wciąga czytelnika, uwodzi i ani przez chwile nie nudzi. Opowiada o odkryciu - dla siebie i innych - postaci Katarzyny I, o milczeniu na jej temat, w Litwie i nie tylko, o dworze Piotra I, jego próbie przebudowy Rosji i rosyjskiego społeczeństwa, a także o tym, jak bardzo współczesna jest to powieść.

Bogdan-Alexandru Stănescu ma 46 lat, jest rumuńskim pisarzem, poetą, eseistą i prozaikiem, w wolnym czasie zajmującym się redagowaniem książek, tłumaczeniem literatury piękną. Był gościem tegorocznej edycji festiwalu Literacki Sopot. Przyjechał by porozmawiać o swojej powieści "Abraxas". Powieści monumentalnej, nierzadko — dosłownie lub w przenośni — wgniatającej czytelnika w fotel, liczącej - w polskim przekładzie Kazimierza Jurczaka - ponad 600 stron, będącej zapisem życia, nieco ponad czterech dekad, by być dokładnym, niejakiego Michiego Lucescu - mistrza niepowodzeń, porażek, człowieka, w którego dotychczasowym istnieniu w zasadzie wszystko poszło nie tak. Opowiadał o Rumunii i o chaosie, z którego nie zawsze wyłania się nowy porządek...